«Αγρότης μόνος ψάχνει»: Το Tinder κι ο έρωτας στο χωριό- της Νίκης Καταφελή

Στην Αθήνα, ο έρωτας είναι θέμα στατιστικής. Στο Παγκράτι, μια ακτίνα δύο χιλιομέτρων σου προσφέρει μια δεξαμενή χιλιάδων υποψηφίων, φιλτραρισμένων με βάση τα πολιτικά πιστεύω, το ζώδιο ή την προτίμηση στο brunch. Όμως, αν τολμήσεις να ανοίξεις το Tinder στην ελληνική επαρχία, η οθόνη του κινητού παύει να είναι εργαλείο dating. Μετατρέπεται σε έναν ψηφιακό καθρέφτη της κοινωνικής μας παθογένειας, μια ανθρωπολογική σπουδή που «κολλάει» στη λάσπη, κάπου ανάμεσα στο 5G και το καφενείο της πλατείας.

Η τεχνολογία υπόσχεται να εκμηδενίσει τις αποστάσεις. Στην ελληνική ύπαιθρο, όμως, η τεχνολογία σκοντάφτει πάνω σε κάτι πιο ισχυρό από το σήμα του δικτύου: την αβάσταχτη βαρύτητα της κλειστής κοινωνίας.

Το παράδοξο της ακτίνας: έρωτας στα 160 χιλιόμετρα

Το πρώτο σοκ του «επαρχιακού Tinder» είναι γεωγραφικό. Ο αλγόριθμος, σχεδιασμένος για την πυκνότητα της Νέας Υόρκης ή του Λονδίνου, παθαίνει κρίση ταυτότητας στον θεσσαλικό κάμπο ή στα ορεινά της Ηπείρου. Αν ρυθμίσεις την ακτίνα αναζήτησης στα «λογικά» 10 χιλιόμετρα, η εφαρμογή θα σου εμφανίσει το απόλυτο κενό. Αν, απελπισμένος, την ανοίξεις στα 80 ή 100 χιλιόμετρα, ξεκινά η τραγωδία.

Ξαφνικά, το swipe right μετατρέπεται σε ναρκοπέδιο. Στην οθόνη παρελαύνουν ο δεύτερος ξάδερφός σου (που «κοιτάζει τι παίζει»), ο πρώην της αδερφής σου, και ο μηχανικός που σου άλλαξε λάδια την περασμένη εβδομάδα. Το ζήτημα δεν είναι πλέον η εύρεση συντρόφου, αλλά η αποφυγή της αιμομειξίας και της κοινωνικής αμηχανίας.

Η απόσταση στην επαρχία δεν μετριέται με χιλιόμετρα, αλλά με οροσειρές και στροφές. Ένα “match” που βρίσκεται 40 χιλιόμετρα μακριά, στην πραγματικότητα μπορεί να σημαίνει μιάμιση ώρα οδήγησης σε δρόμο-κατσικόδρομο. Το «μου αρέσεις» συνοδεύεται από την υποσημείωση «αλλά είσαι πίσω από δύο βουνά και τρία χωριά που δεν μιλάμε». Το dating μετατρέπεται σε λογιστικό άθλο, όπου η ερωτική επιθυμία πρέπει να είναι αντιστρόφως ανάλογη της τιμής της βενζίνης.

«Ντόπιοι» vs «Εισαγόμενοι»: Η σύγκρουση των κόσμων

Εδώ εντοπίζεται το βαθύτερο κοινωνιολογικό ενδιαφέρον. Το Tinder της επαρχίας λειτουργεί ως το μοναδικό σημείο τομής δύο παράλληλων κόσμων που στην πραγματική ζωή δεν συναντιούνται ποτέ: των «Ντόπιων» και των «Εισαγόμενων».

Από τη μια, οι Ντόπιοι. Αγρότες, κτηνοτρόφοι, ή κληρονόμοι τοπικών επιχειρήσεων. Το προφίλ τους είναι μια ωδή στον μπρουταλισμό χωρίς φίλτρα. Φωτογραφίες με κυνηγετικά ρούχα και φόντο σκοτωμένα αγριογούρουνα, selfies πάνω στο τρακτέρ John Deere (το απόλυτο status symbol), ή θολές λήψεις σε τραπέζια με παϊδάκια. Δεν προσποιούνται. Είναι η γη, ο ιδρώτας και η περιουσία τους.

Από την άλλη, οι Εισαγόμενοι. Οι νομάδες του δημοσίου: αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, αγροτικοί γιατροί, φαντάροι και αξιωματικοί. Αυτοί οι άνθρωποι ζουν σε καθεστώς ιδιότυπης εξορίας.

Αποκομμένοι από τον κοινωνικό ιστό του χωριού, βλέπουν το Tinder ως τη μοναδική σανίδα σωτηρίας από τη μοναξιά του ενοικιαζόμενου δωματίου. Για τον αναπληρωτή φιλόλογο που βρέθηκε σε ένα ορεινό χωριό της Κρήτης, το app είναι η μόνη ελπίδα να βρει κάποιον που να έχει διαβάσει κάτι πέρα από το γεωπονικό δελτίο. Η εφαρμογή γίνεται ο τόπος όπου η αστική κουλτούρα του «εισαγόμενου» τρακάρει βίαια με την αγροτική πραγματικότητα του «ντόπιου».

Το ψηφιακό προξενιό και ο τρόμος του «τι θα πει ο κόσμος»

Στην πόλη, το Tinder προσφέρει την πολυτέλεια της ανωνυμίας. Στο χωριό, η ανωνυμία είναι ανέκδοτο. Το app δεν χρησιμοποιείται για one night stands, διότι όλοι ξέρουν πού μένεις και «τίνος είσαι», αλλά λειτουργεί ως ένα εκσυγχρονισμένο, βουβό προξενιό.

Ο φόβος είναι διάχυτος. Το να σε δει γνωστός στο Tinder ισοδυναμεί με πρωτοσέλιδο στην τοπική εφημερίδα. Γι’ αυτό και πολλές φωτογραφίες είναι τοπία, σκύλοι, ή πλάτες. Όταν όμως γίνει το match, ξεκινά μια σουρεαλιστική διπολική συμπεριφορά.

Το βράδυ, ανταλλάσσονται μηνύματα γεμάτα υπονοούμενα και εξομολογήσεις. Το επόμενο πρωί, οι ίδιοι άνθρωποι συναντιούνται στο φούρνο ή στο σούπερ μάρκετ και ανταλλάσσουν ένα ψυχρό «καλημέρα», ή ακόμα χειρότερα, κοιτούν το πάτωμα. Είναι μια μυστική αδελφότητα μοναξιάς. Το Tinder επιτρέπει την ύπαρξη μιας «δεύτερης ζωής» που η κλειστή κοινωνία απαγορεύει. Στην πλατεία είσαι η σοβαρή δασκάλα ή ο εργατικός αγρότης. Στο inbox είσαι απλώς ένας άνθρωπος που διψάει για επαφή και έρωτα, μακριά από τα μάτια της θείας που καραδοκεί πίσω από το κλειστό παντζούρι.

Το βιογραφικό, ανάλογα το…location

Αν στην Αθήνα το bio γράφει “CEO at my own life” και “Wanderlust”, στην επαρχία το βιογραφικό είναι οδηγός επιβίωσης και δήλωση περιουσιακών στοιχείων. Ο ρομαντισμός αντικαθίσταται από τον κυνικό ρεαλισμό.

Δεν θα δεις τσιτάτα του Κοέλιο. Θα δεις: «Έχω δικά μου αμπέλια», «Ψάχνω σοβαρή σχέση, η μάνα μου θέλει εγγόνια», ή φωτογραφίες που εστιάζουν περισσότερο στο αγροτικό 4×4 παρά στο πρόσωπο του χρήστη. Το αυτοκίνητο, το σπίτι κι η σοδειά είναι τα διαπιστευτήρια. Στην οικονομία της υπαίθρου, ο έρωτας περνάει (ακόμα) από το στομάχι και την ασφάλεια. Ο χρήστης δεν πουλάει lifestyle, αλλά σταθερότητα σε έναν κόσμο που γερνάει και ερημώνει.

Και η μοναξιά, παραμένει…

Τελικά, το Tinder στην επαρχία δεν είναι αστείο. Είναι μια γλυκόπικρη υπενθύμιση ότι τα εργαλεία της παγκοσμιοποίησης είναι ανίσχυρα μπροστά σε πανάρχαιες κοινωνικές δομές. Είναι η κραυγή αγωνίας του νέου αγρότη που έμεινε πίσω να φυλάει Θερμοπύλες (και πρόβατα), και η σιωπηλή απόγνωση της γιατρού που κάνει το αγροτικό της μετρώντας τις μέρες αντίστροφα, σα φανταριλίκι.

Το βράδυ, όταν τα φώτα στο καφενείο σβήνουν και οι ηλικιωμένοι πάνε για ύπνο με τις κότες, δεκάδες οθόνες ανάβουν στα σκοτεινά δωμάτια των νέων. Ψάχνουν μια σύνδεση, μια διέξοδο, μια επιβεβαίωση. Swipe right, swipe left, κι αυτό διότι έξω, στη πλατεία του χωριού, μετά τις επτά το απόγευμα, επικρατεί νέκρα. Και το μόνο που ακούγεται είναι ο ήχος της ειδοποίησης που, τις περισσότερες φορές, προέρχεται από κάποιον που βρίσκεται 160 χιλιόμετρα μακριά, ή απλά, σε έναν άλλο κόσμο.