Εφηβική κατάθλιψη: Τα «σιωπηλά» σημάδια και πώς μπορεί να τα αναγνωρίσει κανείς

Η εφηβική κατάθλιψη δεν εκδηλώνεται πάντα με εμφανή συμπτώματα, γεγονός που δυσκολεύει γονείς και εκπαιδευτικούς να την αναγνωρίσουν έγκαιρα. Συχνά κρύβεται πίσω από αλλαγές στη συμπεριφορά, στη διάθεση και στις καθημερινές συνήθειες των εφήβων.

Υπάρχουν παιδιά που χαμογελούν, βγαίνουν, έχουν καλούς βαθμούς και ενεργή κοινωνική ζωή, κι όμως, μέσα τους μπορεί να δίνουν μάχες καθημερινά. Η ψυχολόγος και κοινωνική ερευνήτρια Αγνή Μαριακάκη γράφει για την εφηβική κατάθλιψη, τα ύποπτα σημάδια και τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να τα βοηθήσουν.

Όλη η Ελλάδα μιλάει αυτές τις μέρες για δύο 17χρονες. Συμφωνούμε σε έναν ένοχο: τις εξετάσεις, το σύστημα, την πίεση. Είναι φυσικό. Όταν συμβαίνει κάτι αφόρητο, ο εγκέφαλος ψάχνει μία αιτία, για να τη μισήσει. Αλλά αν διαβάσει κανείς προσεκτικά το γράμμα που άφησε η μία 17χρονη, βλέπει μια άλλη πραγματικότητα. Η κοπέλα έγραψε ότι ζούσε σε κατάθλιψη τρία ολόκληρα χρόνια. Από τα 14 της. Όχι από τις εξετάσεις. Από τα 14 της.

Αυτή η μία λεπτομέρεια αλλάζει τα πάντα. Συγχέουμε την αφορμή με την αιτία. Οι εξετάσεις ήταν η τελευταία σταγόνα σε ένα ποτήρι που γέμιζε από τα 14. Και αυτό που πραγματικά γέμιζε το παιδί με αδιέξοδο έχει όνομα και λέγεται εφηβική κατάθλιψη.

Σήμερα, 1 στα 5 κορίτσια στις δυτικές χώρες βιώνει επεισόδιο κατάθλιψης πριν τα 18 του. Πριν από δεκαπέντε χρόνια ήταν 1 στα 13. Έχουμε διπλασιασμό σε μια γενιά. Δεν είναι «πιο πιεστική η εποχή». Είναι διαφορετική εποχή. Οθόνες, αϋπνία, μόνιμη σύγκριση, κοινωνικά δίκτυα που εξουθενώνουν. Η Δρ. Jean Twenge έχει δείξει σε χρόνια ερευνών ότι από το 2012 και μετά, σχεδόν ταυτόχρονα σε πολλές χώρες, οι δείκτες ψυχικής δυσφορίας στους εφήβους εκτοξεύθηκαν.

Σαν να μπήκε κάτι αθόρυβα στο δωμάτιο των παιδιών μας. Και πολλές φορές… δεν το καταλαβαίνουμε. Γιατί η εφηβική κατάθλιψη δεν έρχεται πάντα ντυμένη στα μαύρα. Μερικές φορές φοράει χαμόγελο. Έρχεται με καλούς βαθμούς. Με εξόδους. Με stories. Με αστεία στο τραπέζι. Και οι γονείς λένε: «Μα αφού γελούσε χθες». Ναι. Και πολλές φορές γελούσε ακριβώς για να μη ρωτήσει κανείς παραπάνω.

Αυτό που στην κλινική βλέπουμε συχνά είναι παιδιά υψηλής λειτουργικότητας. Παιδιά που συνεχίζουν να αποδίδουν ενώ μέσα τους καταρρέουν σιωπηλά. Συχνά είναι παιδιά που αγαπούν βαθιά τους γονείς τους. Παιδιά ευαίσθητα. Παιδιά που σκέφτονται: «Δεν θέλω να τους στεναχωρήσω άλλο». Και κρύβουν τον πόνο τους σαν κακό μυστικό.

 

 

Τι μπορούμε λοιπόν να προσέξουμε;

Όχι ένα μεμονωμένο σημάδι. Έναν συνδυασμό αλλαγών:

• αλλαγές στον ύπνο για πάνω από δύο εβδομάδες,
• μεγάλες αλλαγές στο φαγητό,
• απομάκρυνση από φίλους, απομόνωση,
• πράγματα που κάποτε αγαπούσαν και τώρα δεν τα συγκινούν,
• αλλαγές στις σχολικές επιδόσεις, στη συμπεριφορά.

Υπάρχει και αυτό που περιέγραψε ο Aaron Beck ως γνωστική τριάδα της κατάθλιψης: αρνητική στάση προς τον εαυτό, προς τον κόσμο και προς το μέλλον. Αυτό το:

• Δεν αξίζω.
• Ο κόσμος είναι εχθρικός.
• Δεν υπάρχει μέλλον για μένα.

Διαβάστε περισσότερα στο kontasou.com