«Ιθάκη»: Η επιστροφή του “Καπετάνιου”- της Νίκης Καταφελή

«Τούτο το βιβλίο δεν είναι μόνο μια κατάθεση εμπειριών. Είναι και μια πρόταση. Είναι η προσπάθεια να μετατραπεί η γνώση που αποκτήθηκε μέσα στη φωτιά της κρίσης σε σκέψη, σε σχέδιο, σε όραμα για την Ελλάδα του αύριο. Μια Ελλάδα που δεν θα πορεύεται φοβισμένη ή παραιτημένη, αλλά θα τολμά να στοχάζεται, να διεκδικεί, να αλλάζει.»

Πρόκειται για απόσπασμα από τον πρόλογο του νέου βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα, «Ιθάκη».

Ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να ανανεώσει την εικόνα του, παρουσιάζοντας τον εαυτό του όχι μόνο ως ηγέτη που έζησε την κρίση, αλλά και ως παράγοντα που θέλει να επηρεάσει το μέλλον της χώρας.

Στον πρόλογο που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, ο Τσίπρας συνδυάζει αναδρομές στις δύσκολες αποφάσεις της θητείας του, με σαφές μήνυμα προς το κοινό: η πολιτική του διαδρομή δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη. Μένει να αποδειχθεί αν η προσπάθεια αυτή αποτελεί πραγματική αναστοχαστική αυτοκριτική ή ένα προσεκτικά διαμορφωμένο επικοινωνιακό σήμα.

Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η πολιτική σκηνή παραμένει ρευστή, η Κεντροαριστερά αναζητά νέο αφήγημα, και η Αντιπολίτευση καλείται να αναδιατάξει τη στρατηγική της. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το βιβλίο λειτουργεί ταυτόχρονα ως εργαλείο εικόνας και ως πλατφόρμα επανατοποθέτησης, με στόχο να επηρεάσει τη δημόσια συζήτηση πριν από το επόμενο πολιτικό κύμα.

Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι κατά πόσο ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να σταθεί ως ουσιαστικός αντίπαλος του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η μακρά εμπειρία του στην ηγεσία και η υψηλή αναγνωρισιμότητά του προσφέρουν ξεκάθαρο πλεονέκτημα έναντι νεότερων πολιτικών, ωστόσο οι αποφάσεις και οι επιλογές της προηγούμενης διακυβέρνησής του συνιστούν σημαντικούς περιορισμούς.

Κεντρικό ρόλο στην αξιολόγηση της δυνατότητάς του θα έχει η ικανότητά του να μετατρέψει την επικοινωνιακή ανανέωση σε πειστικό και συγκροτημένο πολιτικό αφήγημα, το οποίο θα επιτρέψει μια ουσιαστική επιστροφή στο πολιτικό προσκήνιο.

Εκτός αυτού, η πολιτική αξιοπιστία των ηγετών σφυρηλατείται (ή και καταρρέει) μέσα από κρίσιμες στιγμές που χαράσσονται στη συλλογική μνήμη. Για τον Αλέξη Τσίπρα, τα Capital Controls του 2015, η Συμφωνία των Πρεσπών, αλλά και οι τραγωδίες σε Μάνδρα και Μάτι, υπήρξαν καθοριστικά ορόσημα που υπονόμευσαν την εμπιστοσύνη των πολιτών και περιόρισαν την πολιτική του δυναμική.

Σήμερα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται αντιμέτωπος με δικές του δοκιμασίες. Η τραγωδία στα Τέμπη, σε συνδυασμό με τα ζητήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ, αποτελούν εν δυνάμει σημεία πολιτικής φθοράς, ικανά να διαμορφώσουν νέα δεδομένα στο πολιτικό σκηνικό. Άραγε ο πρωθυπουργός θα μπορέσει να διαχειριστεί τις κρίσεις με θεσμική επάρκεια και επικοινωνιακή πειστικότητα, ή θα δει την εικόνα του να ρηγματώνεται υπό το βάρος της δυσπιστίας και της κοινωνικής κόπωσης, όπως συνέβη με τον προκάτοχό του;

Η εξίσωση περιπλέκεται περαιτέρω από τη διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ, που άφησε πίσω της ένα κατακερματισμένο τοπίο στην Αριστερά. Η αποχώρηση κορυφαίων στελεχών και η δημιουργία νέων σχηματισμών αποδυνάμωσαν το κόμμα που υπήρξε όχημα ανόδου του Τσίπρα στην εξουσία, καθιστώντας δυσκολότερη οποιαδήποτε απόπειρα πολιτικής επανεκκίνησης. Στο νέο αυτό περιβάλλον,

ο πρώην πρωθυπουργός καλείται όχι μόνο να ανακτήσει την προσωπική του επιρροή, αλλά και να επαναπροσδιορίσει το πολιτικό του ακροατήριο σε ένα πεδίο που αλλάζει ραγδαία.

Η «Ιθάκη», λοιπόν, που περιγράφει ο Τσίπρας είναι η αφετηρία μιας δοκιμασμένης στρατηγικής επιστροφής. Η επιτυχία της, όμως, θα κριθεί στην πράξη: αν η επικοινωνιακή ανανέωση μεταφραστεί σε πολιτική δυναμική ή παραμείνει μια καλοστημένη εικόνα για τα ΜΜΕ και το κοινό. Μέχρι τότε, η προσπάθεια επανατοποθέτησης έχει προοπτικές, αφήνοντας όμως ανοικτό το κρίσιμο ερώτημα για την ουσία της.