Κοινωνία σε αποσύνθεση: Πώς η βία των ανηλίκων έγινε καθημερινότητα;- της Βάλιας Οικονόμου

Βία ανηλίκων, ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που διαιωνίζεται και εντείνεται ολοένα και περισσότερο.

Σχεδόν κάθε μέρα πλέον, ακούμε για περιστατικά βίας ανάμεσα σε παιδιά και εφήβους, στους δρόμους, στις πλατείες ακόμα και στα προαύλια σχολείων.

Ποιος φταίει στ’ αλήθεια; Γιατί αυξάνονται όλο και περισσότερο αυτά τα περιστατικά?Σίγουρα όχι τα ίδια τα παιδιά.

Τα παιδιά δεν γεννιούνται βίαια, η βία τους είναι ο καθρέφτης των οικογενειών, των σχολείων και των κοινωνικών συνθηκών που αδυνατούν να τους δώσουν καθοδήγηση και ασφάλεια.

Πρωταρχικό ρόλο στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και της συμπεριφοράς ενός παιδιού παίζει η οικογένεια. Η αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας σε συνδυασμό με τη συχνή παραμέληση των παιδιών έχει σοβαρές επιπτώσεις: όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε βίαιο περιβάλλον, είναι φυσικό να μιμείται τέτοιες συμπεριφορές.

Πολλά παιδιά, όμως, είναι παραμελημένα, χωρίς οι γονείς να το επιθυμούν ή να το κάνουν εσκεμμένα. Απλώς, πολλές φορές δεν έχουν άλλη επιλογή, καθώς αναγκάζονται να εργάζονται αδιάκοπα για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες της οικογένειας.

Η προσπάθεια να προσφέρουν στα παιδιά τους το καλύτερο υλικό αποτέλεσμα, συχνά οδηγεί σε έλλειψη ουσιαστικής παρουσίας στη ζωή τους.

Ένα παιδί χρειάζεται τους γονείς δίπλα του: να του εξηγούν, να το καθοδηγούν, να παρατηρούν τη συμπεριφορά του και κυρίως να του δείχνουν την αγάπη, τη ζεστασιά και την στήριξη, που είναι απαραίτητα για την ψυχική ασφάλεια και την ισορροπημένη ανάπτυξη.

Ένα παιδί που έχει όρια, αξίες και σωστή καθοδήγηση, ακόμα και όταν βρεθεί αντιμέτωπο με κακές επιρροές, θα έχει περισσότερες πιθανότητες να απέχει και να διατηρήσει μια θετική συμπεριφορά.

Η οικογένεια, λειτουργεί ως το πρώτο και πιο ισχυρό φίλτρο που προστατεύει τα παιδιά από τη βία και τις αρνητικές επιρροές της κοινωνίας.

Σε συνάρτηση με την οικογένεια, σημαντικό ρόλο παίζει και η ανεξέλεγκτη έκθεση των παιδιών, ιδιαίτερα μέσω των social media και του διαδικτύου, σε ακατάλληλο περιεχόμενο που προβάλλει και προωθεί λανθασμένα πρότυπα, παρουσιάζοντας τη βία ως «μαγκιά» ή ως τρόπο εύκολου κέρδους.

Τα παιδιά επηρεάζονται έντονα από ό,τι βλέπουν και ακούν. Όταν εκτίθενται σε περιεχόμενο, είτε με τη μορφή βίντεο, «τραγουδιών» ή άλλων μέσων που εξιδανικεύουν διάφορες μορφές βίας, αυτή η νοοτροπία ενσωματώνεται αβίαστα στη σκέψη τους. Έτσι, αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τη βία ως μέσο επιβίωσης, ισχύος ή κοινωνικής αναγνώρισης.

Η επίδραση είναι ακόμα μεγαλύτερη όταν τα παιδιά ζουν σε περιβάλλοντα όπου ακούν συνεχώς για φτώχεια, καβγάδες και εντάσεις ή βιώνουν τα ίδια παρόμοιες καταστάσεις.

Το σχολείο, που θα έπρεπε να αποτελεί ασφαλές περιβάλλον μάθησης και κοινωνικοποίησης, πολλές φορές μετατρέπεται σε χώρο όπου εκδηλώνονται καβγάδες, εκφοβισμοί και άλλες μορφές βίας.

Το σχολείο, πέρα από την τυπική εκπαιδευτική διαδικασία, οφείλει να ενισχύει την παιδεία των μαθητών και κυρίως να καλλιεργεί την ουσιαστική παιδεία. Δηλαδή, να διδάσκει αξίες όπως ο σεβασμός, η αλληλεγγύη, η συνεργασία και η ειρηνική επίλυση διαφορών, προσφέροντας στα παιδιά όχι μόνο γνώση, αλλά και κοινωνικές και ηθικές δεξιότητες που θα τα καθοδηγούν σε όλη τους τη ζωή.

Στα σχολεία, θα πρέπει να λαμβάνονται ουσιαστικότερα μέτρα πρόληψης και ευαισθητοποίησης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από δράσεις, σεμινάρια και συνέδρια, καθώς και με αυστηρότερη παρακολούθηση της συμπεριφοράς των μαθητών, με την βοήθεια ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών.

Μήπως, όμως, όλα αυτά έχουν βαθύτερα αίτια; Μήπως πρόκειται για μια αλυσίδα γεγονότων που αλληλοενισχύονται; Μήπως όλα αυτά είναι απόρροια της φτώχειας και την κοινωνικής ανισότητας;

Μήπως, λοιπόν, όλα αυτά είναι αποτέλεσμα της σύγχρονης κοινωνίας;

Ίσως ήρθε η ώρα για βαθύτερη ενδοσκόπηση, καθώς η ευθύνη είναι συλλογική και αν δεν αναληφθεί, ο κύκλος της βίας θα συνεχίσει να αναπαράγεται.