Οι Νύφες του Κορυδαλλού: Ο Έρωτας σε Καθεστώς Επισκεπτηρίου- της Νίκης Καταφελή

Κορυδαλλός, Οδός Σολωμού. Παρασκευή πρωί, ώρα επισκεπτηρίου. Ανάμεσα στις χαροκαμένες μανάδες με τα τάπερ και τις νόμιμες συζύγους που μετρούν αντίστροφα τις μέρες της ποινής, ξεχωρίζει μια άλλη, πιο αινιγματική κατηγορία γυναικών. Είναι περιποιημένες, συχνά υπερβολικά ντυμένες για την περίσταση, με το βλέμμα καρφωμένο σε μια προσδοκία που ακροβατεί ανάμεσα στο πάθος και την παραίσθηση. Είναι οι γυναίκες που ερωτεύτηκαν τον θύτη, αφού πρώτα τον είδαν να φοράει χειροπέδες στο δελτίο των οκτώ. 

Δεν μιλάμε για την Πηνελόπη που περιμένει τον Οδυσσέα της. Μιλάμε για την άγνωστη που είδε τον Οδυσσέα να κατηγορείται για κακούργημα, γοητεύτηκε από το «σκοτάδι» του και αποφάσισε να του στείλει το πρώτο γράμμα. Στην Ελλάδα της τηλεοπτικής υπερβολής, όπου το έγκλημα, πολλές φορές, σερβίρεται ως μεσημεριανό θέαμα ανάμεσα σε ζώδια και συνταγές μαγειρικής, το φαινόμενο της υβριστοφιλίας (η σεξουαλική έλξη για άτομα που έχουν διαπράξει βιαιοπραγίες) αποκτά μια γκροτέσκα, βαλκανική διάσταση. 

Η Τηλεοπτική Κατασκευή του «Μοιραίου» 

Για να κατανοήσουμε τις «Νύφες του Κορυδαλλού», πρέπει πρώτα να κοιτάξουμε τον καθρέφτη της ελληνικής κοινωνίας: την τηλεόραση. Στα ελληνικά πάνελ, ο εγκληματίας δεν είναι απλώς ένας παραβάτης του νόμου. Μέσα από τη δραματική μουσική υπόκρουση και τους πηχυαίους τίτλους, μεταμορφώνεται σε έναν σκοτεινό αντι-ήρωα. Η κάμερα εστιάζει στο βλέμμα του κατά την μεταφορά στον ανακριτή, οι ρεπόρτερ σχολιάζουν την ψυχραιμία ή το μειδίαμά του, και ξαφνικά, ο θύτης αποκτά την αίγλη ενός rock star. 

Σε αυτό το «ηλεκτρονικό εικονοστάσι» της βίας, η ηθική αμβλύτητα βαφτίζεται γοητεία. Οι εκπομπές κάνουν slow-motion στα τατουάζ, αναλύουν το στυλ του δράστη λες και πρόκειται για παίκτη ριάλιτι μόδας και προσκαλούν «ειδικούς» που ψυχολογούν το «τραύμα» του θύτη, ξεχνώντας βολικά το θύμα. Αυτή η αισθητικοποίηση του κακού λειτουργεί υπνωτιστικά. Ο εγκληματίας δεν παρουσιάζεται ως κίνδυνος, αλλά ως ένας απαγορευμένος καρπός, ένα «κακό παιδί» που απλώς παρεξηγήθηκε από το σύστημα. Το prime time τον ξεπλένει από το αίμα και τον παραδίδει στο κοινό ως σύμβολο μιας στρεβλής αρρενωπότητας, έτοιμο προς κατανάλωση. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η οθόνη λειτουργεί ως φίλτρο. Αποστειρώνει την πράξη (τον φόνο, τη ληστεία, τον βιασμό) και αφήνει μόνο το πρόσωπο και την «αύρα» της επικινδυνότητας. Η γυναίκα που κάθεται στον καναπέ της δεν βλέπει έναν άνθρωπο που κατέστρεψε ζωές· βλέπει έναν άντρα που τόλμησε να σπάσει τους κανόνες, έναν επαναστάτη χωρίς αιτία, πακεταρισμένο σε ανάλυση 1080p. Και κάπως έτσι, ξεκινά η αλληλογραφία… 

Το Προφίλ της Ελληνίδας Υβριστοφιλικής 

Ποια είναι όμως αυτή η γυναίκα; Οι ψυχολόγοι θα μιλούσαν για χαμηλή αυτοεκτίμηση ή τραυματικά βιώματα. Ωστόσο, μια πιο διεισδυτική, κοινωνιολογική ματιά αποκαλύπτει κάτι πιο σύνθετο: την απόλυτη βαρεμάρα της συμβατικής ζωής και την ανάγκη για έναν διεστραμμένο ηρωισμό. 

Υπάρχει το σύνδρομο της «Σωτήρος». Πρόκειται για γυναίκες που πιστεύουν ακράδαντα στη δύναμη της αγάπης τους να μεταμορφώσει το τέρας σε πρίγκιπα. «Μόνο εγώ βλέπω τον πραγματικό του εαυτό, την ευαίσθητη ψυχή πίσω από το έγκλημα», λένε. Είναι μια πράξη υπέρτατου ναρκισσισμού. Η γυναίκα αυτή δεν ερωτεύεται τον κρατούμενο, αλλά την εικόνα του εαυτού της ως τη μοναδική γυναίκα που κατάφερε να δαμάσει το θηρίο. Είναι μια φαντασίωση ελέγχου σε ένα περιβάλλον (τη φυλακή) που εξ ορισμού αφαιρεί κάθε έλεγχο. 

Παράλληλα, εντοπίζεται και το κίνητρο του «συναισθηματικού ελιτισμού». Σε έναν κόσμο όπου η ιδιωτικότητα έχει πεθάνει και όλα είναι κοινοποιήσιμα στα social media, η σχέση με έναν βαρυποινίτη προσφέρει μια νοσηρή αποκλειστικότητα. Αυτή η γυναίκα κατέχει τα μυστικά του, τις σκέψεις του, τον χρόνο του, με έναν τρόπο που καμία «κοινή θνητή» με έναν συμβατικό σύζυγο δεν μπορεί να βιώσει. Νιώθει συμμέτοχη σε ένα επικίνδυνο μυστικό, μια ηρωίδα σε ένα δικό της noir μυθιστόρημα, σπάζοντας την ανυπόφορη ομοιομορφία της μεσοαστικής της καθημερινότητας. Είναι η απόλυτη επανάσταση χωρίς να χρειαστεί να λερώσει η ίδια τα χέρια της. 

Η Ασφάλεια του Κάγκελου 

Παραδόξως, για πολλές από αυτές τις γυναίκες, ο φυλακισμένος αποτελεί τον «ιδανικό» σύντροφο. Σε μια εποχή που οι διαπροσωπικές σχέσεις έξω είναι ρευστές, γεμάτες ghosting, απιστίες και αβεβαιότητα, ο κρατούμενος παρέχει μια διεστραμμένη ασφάλεια. 

Ξέρεις πού είναι κάθε στιγμή της ημέρας (στο κελί του). Δεν μπορεί να σε απατήσει (τουλάχιστον όχι με τον συμβατικό τρόπο). Σε περιμένει. Ζει για το γράμμα σου, για το τηλεφώνημά σου. Η σχέση αποκτά μια ένταση εφηβικού έρωτα, απαλλαγμένη όμως από την τριβή της καθημερινότητας. Δεν υπάρχουν καβγάδες για το ποιος θα κατεβάσει τα σκουπίδια ή ποιος ξέχασε να πληρώσει το ρεύμα. Υπάρχει μόνο ο διακαής πόθος, η προσμονή και η εξιδανίκευση. Το κάγκελο δεν χωρίζει απλώς, αλλά προστατεύει τη φαντασίωση από τη φθορά της πραγματικότητας. 

Ο κρατούμενος, από την πλευρά του, παίζει τον ρόλο του άψογα. Μέσα στην πλήξη του εγκλεισμού, η αλληλογραφία με μια θαυμάστρια είναι βάλσαμο, αλλά και εργαλείο επιβίωσης. Γράφει ποιήματα, υπόσχεται αιώνια αφοσίωση, γίνεται ο ρομαντικός εραστής που κανένας άντρας «έξω» δεν έχει χρόνο ή διάθεση να γίνει. 

Όταν το γυαλί ραγίζει… 

Η πραγματικότητα, βέβαια, καραδοκεί πίσω από το αλεξίσφαιρο τζάμι του επισκεπτηρίου. Η πρώτη συνάντηση είναι συχνά το σημείο καμπής. Η τηλεοπτική εικόνα συγκρούεται με τη φυσική παρουσία. Ο γοητευτικός ληστής της τηλεόρασης μπορεί να έχει κακή οδοντοστοιχία, να μυρίζει καπνό και ιδρυματισμό, να έχει το βλέμμα κάποιου που έχει δει και έχει κάνει πράγματα που δεν χωρούν σε ρομαντικά μυθιστορήματα. 

Εκεί, στο μουντό φως της αίθουσας επισκεπτηρίου, ανάμεσα σε φωνές σωφρονιστικών και κλάματα παιδιών, η φαντασίωση δοκιμάζεται. Κάποιες φεύγουν απογοητευμένες, συνειδητοποιώντας ότι ερωτεύτηκαν ένα φάντασμα. Άλλες, όμως, εθίζονται ακόμα περισσότερο στο δράμα. Η δυσκολία, η κοινωνική κατακραυγή, το «απαγορευμένο», λειτουργούν ως αφροδισιακό. Γίνονται θιασώτες ενός δικού τους reality show, όπου αυτές είναι οι πρωταγωνίστριες σε ένα σενάριο που γράφεται με δικαστικές αποφάσεις και αιτήσεις αποφυλάκισης. 

Ο Έρωτας ως Ισόβια Κάθειρξη 

Οι «Νύφες του Κορυδαλλού» δεν είναι απλώς θύματα μιας γοητείας. Είναι συμπτώματα μιας κοινωνίας που έχει χάσει την ικανότητα να διαχωρίζει την πραγματικότητα από το θέαμα, το καλό από το κακό, την αγάπη από την εμμονή. Σε μια εποχή που η κανονικότητα φαντάζει αφόρητα βαρετή, το έγκλημα προσφέρει μια ψευδαίσθηση ζωντάνιας. 

Τελικά, ποιος είναι πιο φυλακισμένος; Ο άντρας που μετράει τα τετραγωνικά του κελιού του, ή η γυναίκα που εθελούσια κλειδώνει τα συναισθήματά της σε μια σχέση που μπορεί να υπάρξει μόνο υπό επιτήρηση; Ίσως η μεγαλύτερη ποινή σε αυτές τις σχέσεις να μην επιβάλλεται από το δικαστήριο, αλλά από την ίδια την ψευδαίσθηση ότι ο έρωτας μπορεί να ανθίσει εκεί όπου η ελευθερία έχει πεθάνει.