Τα Παιδιά του Πουθενά: Η αθόρυβη ζωή των βρεφών που έχουν για ουρανό το ταβάνι του μαιευτηρίου- της Νίκης Καταφελή

Στα δημόσια μαιευτήρια της χώρας, η ζωή συνήθως γιορτάζεται με μπαλόνια, γλυκά και δάκρυα χαράς. Όμως, αν περπατήσεις λίγο πιο πέρα από τους θαλάμους της ευτυχίας, υπάρχει ο θάλαμος που φιλοξενεί τις κούνιες με τα κάγκελα που ψηλώνουν επικίνδυνα όσο τα μωρά μεγαλώνουν. Εκεί, ζουν τα «Παιδιά του Πουθενά». Βρέφη υγιέστατα, που δεν χρειάζονται γιατρούς, αλλά γονείς. Βρέφη που η πρώτη λέξη που θα μάθουν δεν είναι «μαμά», αλλά «μαία». 

Αυτό δεν είναι ένα κείμενο για την εγκατάλειψη. Είναι ένα κατηγορητήριο για την αναμονή. 

Η Καθημερινότητα: Μεγαλώνοντας σε “Shift” 

Φανταστείτε να ξεκινάτε τη ζωή σας σε ένα δωμάτιο που μυρίζει αντισηπτικό. Δεν υπάρχει το λίκνισμα της αγκαλιάς πριν τον ύπνο, παρά μόνο ο ήχος των μόνιτορ και τα βήματα στο διάδρομο. 

Για αυτά τα μωρά, η “μαμά” αλλάζει κάθε οκτώ ώρες. Είναι η μαία της πρωινής βάρδιας που θα ξεκλέψει πέντε λεπτά για να τα ταΐσει, είναι η νοσηλεύτρια της νύχτας που θα τα σκεπάσει. Οι άνθρωποι αυτοί, οι ήρωες της διπλανής πόρτας, συχνά αγοράζουν πάνες και ρουχαλάκια από την τσέπη τους. Γίνονται οι ανάδοχοι της ανάγκης, προσπαθώντας να καλύψουν ένα συναισθηματικό κενό που δεν καλύπτεται με βάρδιες. 

Ωστόσο, δυστυχώς ο ψυχοπνευματικός ιδρυματισμός ξεκινά από την κούνια. Ένα βρέφος που δεν έχει αποκλειστικό φροντιστή μαθαίνει να μην κλαίει, γιατί ξέρει ότι το κλάμα του δεν θα φέρει πάντα ανταπόκριση. Μαθαίνει να κοιτάζει το ταβάνι. Είναι μια «αποστειρωμένη μοναξιά» που χαράζει την ψυχή πριν καλά-καλά σχηματιστεί. 

Το Προφίλ της Εγκατάλειψης: Μην πυροβολείτε τη Μητέρα 

Είναι εύκολο, σχεδόν αντανακλαστικό, να δαιμονοποιήσουμε τη γυναίκα που φεύγει από το μαιευτήριο μόνη. Η κοινωνία είναι έτοιμη να λιθοβολήσει, αγνοώντας πως η εγκατάλειψη είναι πολλές φορές η τελευταία πράξη μιας μακράς τραγωδίας. 

Πίσω από κάθε εγκαταλελειμμένο βρέφος, υπάρχει συνήθως μια ιστορία φτώχειας, εξάρτησης, κακοποίησης ή ψυχικής ασθένειας. 

Είναι οι μετανάστριες χωρίς χαρτιά που φοβούνται την απέλαση. 

Είναι τα θύματα trafficking που γεννούν τα παιδιά των μαστροπών τους. 

Είναι οι τοξικοεξαρτημένες γυναίκες που το κράτος θυμάται μόνο για να τις συλλάβει και ποτέ για να τις θεραπεύσει έγκαιρα. 

Η απόφαση να αφήσει το παιδί της στο νοσοκομείο είναι η μόνη «υπεύθυνη» πράξη που της επιτρέπει η απελπισία της, γνωρίζοντας πως δεν μπορεί να το ζήσει. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «πώς μπόρεσε να το αφήσει», αλλά «πού ήταν οι κοινωνικές υπηρεσίες πριν φτάσει σε αυτό το σημείο;». 

Ο Γραφειοκρατικός Λαβύρινθος: Η Θεσμική Αναλγησία 

Κι εδώ αρχίζει το παράλογο. Το βρέφος είναι πια «υπό την προστασία του κράτους». Μια προστασία που μοιάζει περισσότερο με ομηρία. 

1. Η Εισαγγελική Παραγγελία: Χρειάζεται εντολή εισαγγελέα για να μετακινηθεί το βρέφος. Μια διαδικασία που θα έπρεπε να είναι αστραπιαία, κολλάει σε γρανάζια.
2. Τα Ιδρύματα: Τα κέντρα βρεφών (τύπου «Μητέρα» ή «Άγιος Στυλιανός») είναι κατά κύριο λόγο πλήρη. Έτσι, τα νοσοκομεία μετατρέπονται σε αποθήκες ψυχών.
3. Η Αναδοχή και η Υιοθεσία: Παρόλο που ο νέος νόμος για την υιοθεσία/αναδοχή έφερε ψηφιακή διαφάνεια και ταχύτητα, οι αγκυλώσεις παραμένουν. Υπάρχει έλλειψη κοινωνικών λειτουργών για να κάνουν τις απαραίτητες έρευνες (κοινωνικές έρευνες) τόσο για τη βιολογική οικογένεια όσο και για τους υποψήφιους γονείς.

Το αποτέλεσμα; Ένα παιδί μπορεί να μείνει στο νοσοκομείο για μήνες, ίσως και χρόνο. Ένα υγιές παιδί καταλαμβάνει κλίνη νοσοκομείου, κοστίζοντας στο κράτος χιλιάδες ευρώ ημερησίως, ενώ το κόστος της αναδοχής ή της στήριξης της βιολογικής οικογένειας θα ήταν υποπολλαπλάσιο. 

Στατιστικά και Πραγματικότητα 

Αν και τα επίσημα νούμερα αυξομειώνονται, η τάση είναι ανησυχητική. Σε περιόδους οικονομικής κρίσης και κοινωνικής αστάθειας, τα περιστατικά αυξάνονται. Δεκάδες βρέφη βρίσκονται αυτή τη στιγμή «παρκαρισμένα» σε μαιευτήρια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Δεν είναι αριθμοί σε ένα Excel. Είναι μωρά που μπουσουλάνε στους διαδρόμους αντί για το χαλί ενός σπιτιού. 

Μια αγκαλιά που αργεί 

Το πρόβλημα των «παιδιών του πουθενά» δεν είναι ιατρικό, μα πολιτικό και κοινωνικό. Η λύση δεν είναι να χτίσουμε περισσότερα ιδρύματα, αλλά να ανοίξουμε περισσότερα σπίτια. 

Ο θεσμός της Επαγγελματικής Αναδοχής και της Άμεσης Αναδοχής (απευθείας από το μαιευτήριο) πρέπει να γίνει ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Μέχρι τότε, αυτά τα παιδιά θα συνεχίσουν να κοιμούνται κάτω από τα λευκά φώτα φθορίου, περιμένοντας μια αγκαλιά που δεν θα μυρίζει latex και αντισηπτικό, αλλά σπίτι. 

Το κράτος οφείλει να σταματήσει να είναι ο «απών πατέρας» και να γίνει ο εγγυητής της παιδικής ηλικίας που χάνεται σε θαλάμους αναμονής.