Ζεντάγια: Εντυπωσίασε με αρχαία ιρανικά σκουλαρίκια 3.000 ετών στην προώθηση της «Οδύσσειας» του Νόλαν

Με μια ιδιαίτερη εμφάνιση που συνδύασε μόδα, ιστορία και πολιτισμό, η Ζεντάγια κατάφερε να τραβήξει τα βλέμματα στην προώθηση της νέας ταινίας «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Η ηθοποιός επέλεξε να φορέσει κοσμήματα με ιστορία χιλιάδων ετών, προκαλώντας συζητήσεις και εντυπώσεις.

Αντιπαράθεση προκάλεσε ένα ζευγάρι σκουλαρίκια που φόρεσε η Ζεντάγια κατά την περιοδεία προώθησης της «Οδύσσειας», της νέας κινηματογραφικής μεταφοράς του Κρίστοφερ Νόλαν, λόγω της μακράς και αμφιλεγόμενης διαδρομής των ίδιων των αντικειμένων μακριά από την πατρίδα τους.

Η Ζεντάγια, που υποδύεται την Αθηνά στην «Οδύσσεια» με την ταινία να σημειώνει παγκόσμια επιτυχία, εμφανίστηκε σε φωτογράφιση στο Λονδίνο φορώντας ένα ζευγάρι χρυσά σκουλαρίκια φτιαγμένα από αρχαία ιρανικά αντικείμενα, χρονολογημένα γύρω στο 700 π.Χ.

Τα κοσμήματα ανήκουν στην Barron London, γκαλερί και οίκο αρχαιοτήτων με έδρα το Μέιφερ, και αποδίδονται στον θησαυρό του Ziwiye, που βρέθηκε στο βορειοδυτικό Ιράν στα τέλη της δεκαετίας του 1940. Ο θησαυρός του Ziwiye περιλάμβανε χρυσά, ασημένια, χάλκινα και πήλινα αντικείμενα.

Σύμφωνα με ερευνητές, τα σωζόμενα κομμάτια διασκορπίστηκαν εκτός Ιράν και κατέληξαν σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές. Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο που έκανε την εμφάνιση της Ζεντέγια να ξεπεράσει τα όρια ενός ακόμη σχολίου για το κόκκινο χαλί.

Αρχαιολόγοι και ιστορικοί τέχνης αντέδρασαν στην ιδέα ότι αντικείμενα με τέτοια πολιτιστική και ιστορική βαρύτητα μπορούν να μετατρέπονται σε αξεσουάρ για την προώθηση μιας χολιγουντιανής ταινίας.

Η Σουσάν Μπαμπάι, Ιρανή ιστορικός τέχνης και καθηγήτρια στο Courtauld Institute, χαρακτήρισε σοκαριστικό το γεγονός ότι κανείς δεν σκέφτηκε πως αυτή η επιλογή ίσως δεν ήταν καλή ιδέα. Κατά την ίδια, πρόκειται για αντικείμενα που πιθανότατα είχαν σημαντικές πνευματικές σημασίες και δεν φτιάχτηκαν για να λειτουργούν ως διακοσμητικά πάνω στην εμφάνιση μιας σταρ.

Η αρχαιολόγος Άνελιζ Μπερ σημείωσε ότι το βασικό ηθικό ζήτημα δεν είναι απλώς ότι η Ζεντέγια τα φόρεσε, αλλά ότι τα σκουλαρίκια είναι φτιαγμένα από αρχαιότητες με ιστορία λεηλασίας. Η εμφάνιση σε μια μεγάλη διεθνή κινηματογραφική εκδήλωση έφερε ξαφνικά στο προσκήνιο ένα θέμα που συνήθως μένει κλεισμένο σε μουσεία, ιδιωτικές συλλογές, αίθουσες δημοπρασιών και επιστημονικά κείμενα: τι σημαίνει να αποσπάται ένα αντικείμενο από τον τόπο, τη χρήση και το νόημά του και να επιστρέφει στον κόσμο ως πολυτελές κόσμημα.

Η Barron London υποστηρίζει ότι τα κοσμήματα διαχειρίζονται υπεύθυνα, με βάση την τεκμηριωμένη προέλευσή τους και τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις. Σε δήλωσή της, η γκαλερί ανέφερε ότι ο δανεισμός τους δεν είχε εμπορικό σκοπό, αλλά στόχευε να τιμήσει την τέχνη των αρχαίων Περσών χρυσοχόων και να θυμίσει τη μεγάλη πολιτιστική και ιστορική κληρονομιά του Ιράν.

Η υπόθεση ακουμπά ένα πολύ μεγαλύτερο πεδίο συζητήσεων για τις αρχαιότητες που βρίσκονται σε δυτικά μουσεία, γκαλερί και ιδιωτικές συλλογές, από τα μπρούντζινα του Μπενίν μέχρι τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Ακουμπά επίσης την πιο πρόσφατη εμμονή της μόδας και της ποπ κουλτούρας με το «αυθεντικό» αντικείμενο: όχι την αναπαράσταση της ιστορίας, αλλά την ίδια την ιστορία φορεμένη ως δήλωση.