Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄ της Νορβηγίας, βυθίζοντας τη χώρα στο πένθος και σηματοδοτώντας το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για τη νορβηγική μοναρχία. Ο μονάρχης πέθανε ειρηνικά το πρωί της Παρασκευής 28 Αυγούστου στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο, στις 06:35 τοπική ώρα, σύμφωνα με ανακοίνωση του Βασιλικού Οίκου.
Ο Χάραλντ Ε΄ ανέβηκε στον θρόνο τον Ιανουάριο του 1991, μετά τον θάνατο του πατέρα του, βασιλιά Όλαφ Ε΄, και παρέμεινε μονάρχης για περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, έγινε μια από τις πιο αγαπητές και αναγνωρίσιμες προσωπικότητες της Νορβηγίας, ενώ συνέβαλε σημαντικά στον εκσυγχρονισμό της εικόνας της βασιλικής οικογένειας.
Ο μονάρχης που έφερε τη μοναρχία πιο κοντά στον λαό
Ο Χάραλντ χαρακτηρίστηκε από έναν πιο ανθρώπινο και σύγχρονο τρόπο προσέγγισης του ρόλου του. Σε αντίθεση με την εικόνα της απόμακρης μοναρχίας, ο ίδιος και η βασίλισσα Σόνια έδωσαν έμφαση στην απλότητα, την ανεκτικότητα και την επαφή με την κοινωνία.
Ο βασιλιάς είχε εκφραστεί επανειλημμένα υπέρ μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς, ενώ κατά τη διάρκεια της βασιλείας του η νορβηγική βασιλική οικογένεια έγινε περισσότερο ανοιχτή σε διαφορετικές μορφές οικογένειας, θρησκευτικής πίστης και κοινωνικής ταυτότητας.
Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η στάση του μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 22ας Ιουλίου 2011. Ο Χάραλντ στάθηκε στο πλευρό των πολιτών και μίλησε με τρόπο που εξέφρασε τη θλίψη αλλά και την ανάγκη για περισσότερη αλληλεγγύη και ενότητα.
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, δήλωσε μετά την ανακοίνωση του θανάτου του ότι ολόκληρο το έθνος πενθεί, υπογραμμίζοντας πως ο βασιλιάς αφιέρωσε τη ζωή του στη χώρα και βοήθησε τους Νορβηγούς να αναδεικνύουν το καλύτερο κομμάτι του εαυτού τους.
Η ιστορία αγάπης με τη βασίλισσα Σόνια
Ένα από τα κεφάλαια που σημάδεψαν τη ζωή του Χάραλντ ήταν ο γάμος του με τη Σόνια Χάραλντσεν.
Ο τότε διάδοχος είχε επιλέξει να παντρευτεί μια γυναίκα χωρίς βασιλική καταγωγή, κάτι που αρχικά προκάλεσε αντιδράσεις. Ο Χάραλντ χρειάστηκε να περιμένει αρκετά χρόνια μέχρι να λάβει την έγκριση του πατέρα του για τον γάμο.
Τελικά, το ζευγάρι παντρεύτηκε στις 29 Αυγούστου 1968. Η Σόνια έγινε βασίλισσα και η σχέση τους εξελίχθηκε σε μία από τις πιο σταθερές και αγαπητές βασιλικές ενώσεις της Ευρώπης. Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά, τον διάδοχο Χάακον και την πριγκίπισσα Μάρθα Λουίζ.
Τα δύσκολα τελευταία χρόνια
Ο Χάραλντ αντιμετώπισε αρκετά προβλήματα υγείας τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα να νοσηλευτεί πολλές φορές και να χρειαστεί κατά διαστήματα να παραχωρήσει τα καθήκοντά του στον γιο του.
Τον Αύγουστο του 2026 νοσηλεύτηκε εκ νέου, ενώ η κατάστασή του επιδεινώθηκε τις τελευταίες ημέρες. Η βασιλική οικογένεια βρέθηκε στο πλευρό του λίγο πριν από τον θάνατό του.
Παρά τα προβλήματα υγείας, ο Χάραλντ δεν είχε επιλέξει να παραιτηθεί από τον θρόνο. Παρέμεινε μέχρι το τέλος αφοσιωμένος στον ρόλο του, σε αντίθεση με άλλους Ευρωπαίους μονάρχες που τα τελευταία χρόνια επέλεξαν την παραίτηση.
Ο Χάακον είναι ο νέος βασιλιάς
Με τον θάνατο του Χάραλντ, ο γιος του και διάδοχος του θρόνου, Χάακον, έγινε αυτομάτως βασιλιάς της Νορβηγίας. Η διαδοχή πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά τον θάνατο του πατέρα του, όπως προβλέπεται από το νορβηγικό σύστημα.
Ο νέος μονάρχης καλείται πλέον να συνεχίσει την παράδοση της οικογένειας σε μια περίοδο κατά την οποία η νορβηγική μοναρχία αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις και αυξημένη δημόσια scrutiny.
Για τη Νορβηγία, όμως, η σημερινή ημέρα αποτελεί κυρίως ημέρα πένθους. Ο Χάραλντ Ε΄ υπήρξε βασιλιάς για περισσότερα από 35 χρόνια και συνδέθηκε με μια περίοδο κατά την οποία η μοναρχία προσπάθησε να γίνει πιο σύγχρονη, πιο ανοιχτή και πιο κοντά στους πολίτες.
Η σημαία στο Βασιλικό Παλάτι του Όσλο έχει ήδη υποσταλεί σε ένδειξη πένθους, ενώ η χώρα προετοιμάζεται για τις ημέρες εθνικού πένθους και την κηδεία του μονάρχη.
Ο Χάραλντ αφήνει πίσω του τη σύζυγό του, βασίλισσα Σόνια, τα δύο παιδιά τους και τα εγγόνια του, αλλά κυρίως μια μακρά βασιλεία που άλλαξε σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο η νορβηγική κοινωνία αντιλαμβάνεται τη σύγχρονη μοναρχία.
