Ιφιγένεια Σωτηρίου: Τα Νηφάλια 20. Ένα ταξίδι Ενηλικίωσης- της Μαρίας Ιωάννου

Το πρώτο της βιβλίο μας παρουσιάζει η Ιφιγένεια Σωτηρίου από την Κύπρο. Τα Νηφάλια 20 είναι ένα ταξίδι που καταγράφει τη σύγχρονη μετάβαση από την εφηβεία στην ενηλικίωση Μια προσωπική εξομολόγηση που κινείται ανάμεσα στην ποιητική γραφή και την εικαστική έκφραση. Από την Λευκωσία, στην Θεσσαλονίκη, την Αθήνα. Από τον πόνο, στον έρωτα, την απογοήτευση, τις απώλειες, τη ζωή. 

Πότε ένιωσες πρώτη φορά ότι η γραφή έγινε ανάγκη και όχι απλώς τρόπος έκφρασης; 

Η γραφή αλλά και το “ερασιτεχνικό σκίτσο” αποτελούσαν ένα μέσο, μια δίοδο επικοινωνίας με τον κόσμο από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. 

Τα κείμενα του βιβλίου καλύπτουν μια περίοδο έντεκα χρόνων. Πώς βλέπεις σήμερα την κοπέλα που έγραφε στα 19 της; 

Η 19χρονη Ιφιγένεια ήταν ένα κοτοπουλάκι που κοιτούσε ένα μεγάλο, ενδιαφέρον και τρομακτικό κόσμο. Η 30χρονη Ιφιγένεια είναι επίσης ένα κοτοπουλάκι, με λίγα περισσότερα εφόδια και πολλές περισσότερες εμπειρίες. 

Γιατί επέλεξες τον τίτλο «Τα Νηφάλια 20»; 

Η διπλωματική μου στις πολιτισμικές και κινηματογραφικές σπουδές είχε να κάνει με τις συμφωνίες πόλεων, ταινίες που γυρίστηκαν στη διάρκεια της δεκαετίας του 1920, των roaring 20s. Την έρευνα και τη συγγραφή της εργασίας αυτής την έκανα, ειρωνικά, το 2020, το οποίο συνειδητοποίησα ότι θα αποτελούσε το μισό της δικής μου δεκαετίας των “20” καθώς γεννήθηκα το 1995. Παίζοντας λοιπόν με όλα αυτά τα εικοσάρια που βρέθηκαν στο δρόμο μου αποφάσισα να αντιπαραβάλω αυτά τα νέα 20ς με τα “χρυσά και θορυβώδη” 20s εκατό χρόνων πριν, προβάλλοντας ένα προσωπικό αλλά και γενεακό “κολλάζ”. 

Τι σημαίνει για σένα «νηφαλιότητα» σε μια δεκαετία που συνήθως συνδέεται με ένταση και υπερβολή; 

Η νηφαλιότητα στην οποία αναφέρεται ο τίτλος του βιβλίου, για εμένα στην πραγματικότητα προέρχεται από την υπερβολική γνώση και επίγνωση που έχει η γενιά μου, οι λεγόμενοι late millennials. Ενηλικιωθήκαμε στο “peak” της οικονομικής κρίσης, ζήσαμε τα 20κάτι μας στην περίοδο του κορονοϊού. Δεν υπήρξε τίποτα χρυσό ή θορυβώδες με εκείνη τη λαμπερή έννοια του τότε. Η γενιά μου μέσα σε όλα αυτά υπερ-συνειδητοποιεί, αμφισβητεί, ψάχνει νόημα. Θα έλεγα λοιπόν ότι οι συνθήκες μας έφεραν από νωρίς σε μία αναγκαστική νηφαλιότητα. 

Πόσο δύσκολο ήταν να εκθέσεις τόσο προσωπικές σκέψεις και συναισθήματα μέσα από το βιβλίο; 

Ένας καλός φίλος μου είπε πως “δε μου χαρίζομαι καθόλου”. Γέλια. Θα σου πω. Είμαι θα λέγαμε οπαδός του “raw”, του ωμού, του αφιλτράριστου, του γνήσιου. Αγαπώ την προβοκατόρικη τέχνη, τη σκληράδα αλλά και το μαλακό ανεπεξέργαστου. Οπότε τόσο στα κείμενα όσο και στα σκίτσα κράτησα αυτό. Το raw συναίσθημα, τη σκέψη όπως γεννήθηκε και βγήκε έξω. Δε μου ήταν ιδιαίτερα δύσκολο, καθώς αυτό είμαι. 

Ο έρωτας φαίνεται να διατρέχει το βιβλίο. Πιστεύεις ότι ο έρωτας μάς ωριμάζει ή μας αποδομεί; 

Όσο υπάρχει μέσα ο έρωτας άλλο τόσο υπάρχει ο θάνατος στο βιβλίο. Το τρίπτυχο έρωτας, θάνατος, εαυτός αποτελεί έναν αρχέγονο πυρήνα μας. Ο έρωτας μας διαμορφώνει. 

Υπάρχει κάποιο συναίσθημα που θεωρείς ότι κυριαρχεί περισσότερο στα κείμενά σου; 

Η καύλα. Γέλια. Θα εξηγήσω τι εννοώ. Η έντονη επιθυμία, η λαχτάρα, το πάθος όχι μόνο το σαρκικό αλλά για τη ζωή, για μένα. Η έντονη ανάγκη να καταλάβω εμένα και τον κόσμο. 

Πιστεύεις ότι η σημερινή γενιά βιώνει διαφορετικά τη μετάβαση στην ενηλικίωση; 

Η δική μου γενιά ήταν σε όλα της μεταβατική. Ένα πόδι εδώ, ένα εκεί. Ίσα που προλάβαμε να αναπτύξουμε το μετωπιαίο λοβό μας πριν την εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης. Φοιτήσαμε στο πανεπιστήμιο πριν ξεσπάσει ο κορονοϊός. Η επόμενη γενιά, όπως και εμείς και οι προηγούμενες, έχει διαφορετικούς δαίμονες να αντιμετωπίσει. Και θα ήθελα πολύ να τους μάθω και να τους καταλάβω. 

Πώς αποτυπώνεται η μοναξιά μέσα στο βιβλίο; 

Η μοναξιά είναι φίλεχθρή μου (εκ του αγγλοσαξονικού “frienemy”). Περνάμε από διάφορα στάδια. Θεωρώ πως η μοναξιά αποτελεί κομμάτι όλων μας και, στο βιβλίο της δίνω πιστεύω χώρο να υπάρξει σε διάφορες στιγμές και μορφές. 

Η Λευκωσία, η Θεσσαλονίκη και η Αθήνα είναι πόλεις με πολύ διαφορετική ενέργεια. Τι άφησε η καθεμία μέσα σου; 

Όπως είπε ο Γκέοργκ Ζιμμελ, η πόλη αποτελεί ένα πεδίο απροσδόκητων αισθητηριακών εμπειριών. Κάθε πόλη έφερε και μου έδωσε κάτι απροσδόκητο, το οποίο μετουσιώθηκε σε κομμάτι μου. 

Υπάρχει πόλη που αισθάνεσαι ότι «κατοικεί» περισσότερο στα γραπτά σου; 

Όχι, κατοικούν και οι τρεις ισόποσα εκεί. 

Τα σκίτσα συνομιλούν με τα κείμενα ή λειτουργούν ως κάτι πιο αυτόνομο; 

Όλα όσα υπάρχουν στο βιβλίο γράφονταν και σκιτσάρονταν σε πραγματικό χρόνο στη διάρκεια αυτής της δεκαετίας (2014-2025). Το μαγικό ήταν ότι ενώ δεν προ υπήρξε κάποιος σκοπός σύνδεσης και συνομιλίας, το υποσυνείδητο είχε άλλα σχέδια. Πιστεύω πως από την ολότητα του βιβλίου δε θα μπορούσε να λείπει το ένα ή το άλλο. 

Υπήρχαν στιγμές που δεν μπορούσες να εκφραστείς με λέξεις και κατέφευγες στο σχέδιο; 

Το σχέδιο δημιουργείται ακόμα πιο αυθόρμητα. Εκείνη την ώρα δεν έχω την ανάγκη να εκφραστώ πάνω σε συγκεκριμένο γεγονός. Ξεκινάει από μία λέξη, μία πιο γενική έννοια. Και καταλήγει να εκφράζει κάτι ενδεχομένως πιο βαθύ από το κείμενο. 

Τι αποκαλύπτει ένα σκίτσο που ίσως κρύβει ένα κείμενο; 

Συναισθήματα, στιγμές, πράξεις και οπτικές που δε μπορούν να εκφραστούν με λόγια. Τα λόγια αν και πολυσήμαντα, δεν έχουν το ίδιο “Fluidity” που έχουν οι γραμμές στα σκίτσα. 

Υπήρξε κείμενο που δίστασες να συμπεριλάβεις στο βιβλίο; 

Συγκεκριμένο κείμενο όχι. Δίστασα να βγάλω το βιβλίο ολόκληρο Γέλια. 

Ένιωσες ποτέ ότι μέσα από τη γραφή «σώζεις» κομμάτια του εαυτού σου; 

Τα απαθανατίζω. Το γράψιμο και η ζωγραφική, οι τέχνες γενικότερα είναι το δικό μου πέρασμα στην αιωνιότητα. 

 Τι θα ήθελες να νιώσει ένας αναγνώστης κλείνοντας το βιβλίο; 

Να νιώσει. Οτιδήποτε θέλει και χρειάζεται. 

Τι θεωρείς ότι χάνεται όταν ενηλικιωνόμαστε; 

Αναγκαστικά χάνεται η ανεμελιά, καθώς ο χρόνος μας μετριέται αυστηρά σε οχτάωρα, ή τέλος πάντων εργάσιμες ώρες που θα μας παρέχουν, ξεκούραση και χρόνο για τον εαυτό. 

Και τι θεωρείς ότι τελικά κερδίζουμε; 

Το δικό μας μικρό κολάζ εμπειριών. 

Μετά από αυτό το «ταξίδι ενηλικίωσης», αισθάνεσαι ότι έχεις φτάσει κάπου ή ότι ακόμη αναζητάς; 

Αλίμονο αν πάψουμε να αναζητάμε! Πάντα θα υπάρχουν κι άλλα. 

Αν το βιβλίο σου ήταν μια εικόνα, ποια θα ήταν; 

Μια ελεύθερη γυναίκα. 

Αν ήταν ένα τραγούδι, τι ήχο θα είχε; 

Ταξιδιάρικο, σαν τα τραγούδια του Δεληβοριά. 

Υπάρχει μια φράση μέσα στο βιβλίο που σε αντιπροσωπεύει περισσότερο σήμερα; 

Η μνήμη μου… Άξεστη. 

Ποιο είναι το επόμενο ταξίδι που αισθάνεσαι ότι ανοίγεται μπροστά σου; 

Η πεζογραφία. 

 

Το βιβλίο παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Αθήνα στις 26/5/2026 στις 20.00 στον πολυχώρο  Show What Πλατεία Μεσολογγίου 6 Παγκράτι