Κονκλάβιο: Μαύρος καπνός από την Καπέλα Σιστίνα

Black smoke rises from the chimney on the Sistine Chapel, indicating no decision has been made to elect a new pope, at the Vatican, May 7, 2025. REUTERS/Yara Nardi

Η διαδικασία κράτησε πάνω από τρεις ώρες – Αύριο θα συνέλθει εκ νέου το κονκλάβιο

Η πρώτη ψηφοφορία των καρδιναλίων στο κονκλάβιο ολοκληρώθηκε λίγο μετά τις 22:00 το βράδυ (ώρα Ελλάδος) με μαύρο καπνό να βγαίνει από την καμινάδα της Καπέλα Σιστίνα. Αυτό σημαίνει πως δεν υπάρχει ακόμα νέος Πάπας.

Η διαδικασία στο κονκλάβιο για την εκλογή του νέου Πάπα, στην οποία συμμετείχαν 133 καρδινάλιοι, θα συνεχιστεί αύριο Πέμπτη με έως τέσσερις ψηφοφορίες – δύο το πρωί και δύο το απόγευμα.

H όλη διαδικασία διήρκεσε πάνω από τρεις ώρες, πολύ περισσότερο απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί χθες στην ίδια την αίθουσα Τύπου του Βατικανού. Κάτι που μπορεί να οφείλεται -σε έναν βαθμό- στον αριθμό ρεκόρ εκλεκτόρων καρδιναλίων και στο ότι προέρχονται από εβδομήντα μια διαφορετικές χώρες.

H είδηση της άκαρπης πρώτης ψηφοφορίας κάνει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα τον γύρο του κόσμου.

Ένας δημοσιογράφος μεταδίδει την είδηση από την πλατεία του Αγίου Πέτρου / Πηγή φωτογραφίας: REUTERS / Amanda Perobelli

Αύριο αναμένεται να διεξαχθούν τέσσερις ψηφοφορίες, δύο το πρωί και δύο το απόγευμα. Σύμφωνα με τους αναλυτές, κατά την αυριανή ημέρα θα αυξηθούν οι πιθανότητες εκλογής του νέου Πάπα, δεδομένου ότι το 2005 ο Πάπας Βενέδικτος είχε εκλεγεί κατά την τέταρτη ψηφοφορία και ο Πάπας Φραγκίσκος, το 2013, στην πέμπτη.

Το Extra omnes και το κλείσιμο της πόρτα στην Καπέλα Σιστίνα

Extra omnes: Ήταν λίγο πριν από τις 19:00 ώρα Ελλάδος το απόγευμα της Τετάρτης (07.05.25) όταν ακούστηκε η φράση που σηματοδοτεί την έναρξη για το κονκλάβιο.

Οι βαριές πόρτες του Παρεκκλησίου της Καπέλα Σιστίνα με τις αριστουργηματικές τοιχογραφίες του Μιχαήλ Άγγελου έκλεισαν για την πρώτη εκλογική διαδικασία.

Οι 133 καρδινάλιοι άρχισαν να ψηφίζουν σε μία μυστική διαδικασία, η οποία διήρκησε πάνω από δύο ώρες, με τον πρώτο καπνό από την καμινάδα της Καπέλα Σιστίνα να βγαίνει στις 22:00 το βράδυ ώρα Ελλάδος.

Είχαν προηγηθεί οι όρκοι των καρδιναλίων.

Καρδινάλιοι διαβάζουν τους όρκους πριν από το κονκλάβιο / Πηγή φωτογραφίας: Vatican Media / Handout via REUTERS

Κάθε καρδινάλιος αγγίζει το βιβλίο με τον όρκο, δηλώνει το όνομά του και στη συνέχεια λέει: «Υπόσχομαι, δεσμεύομαι και ορκίζομαι».

#Conclave2025: I 133 cardinali elettori giurano secondo la Costituzione Apostolica Universi Dominici Gregis di Giovanni Paolo II.
➡️https://t.co/WKdTBkVXQj #VaticanNewsIT pic.twitter.com/3ojjfjtFZ3

— Vatican News (@vaticannews_it) May 7, 2025

Αφού έκλεισαν οι πόρτες, σύμφωνα με το τελετουργικό εκλέχθηκαν οι καρδινάλιοι που θα ήταν τα μέλη της «εφορευτικής επιτροπής», βασικής σημασίας για την όλη διαδικασία.

Καρδινάλιοι προσεύχονται στην Καπέλα Σιστίνα πριν από το κονκλάβιο / Πηγή φωτογραφίας: Vatican Media / Handout via Reuters

Και η διαδικασία της ψηφοφορίας ξεκινά.

Ένας καρδινάλιος κρατάει ένα στυλό στην Καπέλα Σιστίνα, πριν ξεκινήσει η μυστική ψηφοφορία / Πηγή φωτογραφίας: Vatican Media / Handout via REUTERS

Μαζί με τα ψηφοδέλτια στη σόμπα της Καπέλα Σιστίνα καίγονται και όλες οι σημειώσεις που μπορεί να πάρουν οι διάφοροι εκλέκτορες, σύμφωνα με την αρχή της υποχρεωτικής, απόλυτης μυστικότητας.

Ο αρχιεπίσκοπος Ντιέγκο Ραβέλι κλείνει τις πόρτες της Καπέλα Σιστίνα / Πηγή φωτογραφίας: Vatican Media / Handout via REUTERS

Οι καρδινάλιοι κλειδώθηκαν πίσω από τις βαριές ξύλινες πόρτες της Καπέλα Σιστίνα, απομονωμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο, για να εκλέξουν τον επόμενο Πάπα. Σε μία τελετή που χρονολογείται από τα μεσαιωνικά χρόνια, οι 133 εκλέκτορες μπήκαν αργά στην παρεκκλήσι, προτού δώσουν όρκο μυστικότητας υπό το αυστηρό βλέμμα του Χριστού όπως απεικονίζεται στην «Τελική Κρίση» του Μιχαήλ Άγγελου, που κοσμεί την αίθουσα.

Προβληματισμός για την καθυστέρηση του αποτελέσματος

Η Τίνα Μπίτι, πρώην καθηγήτρια Καθολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Ρόεχαμπτον, δήλωσε στο BBC News ότι «όλοι ήταν λίγο απορημένοι» για το γιατί η πρώτη ψηφοφορία είχε τόση μεγάλη διάρκεια.

Εξέφρασε την έκπληξή της που η ψηφοφορία είχε μπει στην τρίτη ώρα, ενώ εκτίμησε ότι αυτό ίσως οφειλόταν στο γεγονός ότι «η ομιλία διήρκεσε περισσότερο απ’ ό,τι αναμενόταν ή σε κάτι τόσο απλό όπως αυτό».

#Conclave2025: I 133 cardinali elettori giurano secondo la Costituzione Apostolica Universi Dominici Gregis di Giovanni Paolo II.
https://t.co/WKdTBkVXQj #VaticanNewsIT pic.twitter.com/3ojjfjtFZ3

— Vatican News (@vaticannews_it) May 7, 2025

Πρόσθεσε ότι πολλοί από τους καρδινάλιους στην Καπέλα Σιστίνα είναι καινούργιοι στη διαδικασία, οπότε «είναι πιθανό να μην κυλά τόσο ομαλά όσο θα συνέβαινε αν όλοι ήταν πιο έμπειροι».

«Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε πόσο απαιτητική μπορεί να είναι η διαδικασία για τους νεότερους καρδινάλιους», κατέληξε η Μπίτι.

Πάνω από 45.000 πιστοί στην πλατεία του Αγίου Πέτρου

Είναι νωρίς το μεσημέρι όταν αρχίζουν να προσέρχονται στην πλατεία του Αγίου Πέτρου οι πρώτοι πιστοί. Λίγες ώρες αργότερα… εικόνα λαοθάλασσας.

Πιστοί αναμένουν το αποτέλεσμα της πρώτης μυστικής ψηφοφορίας / Πηγή φωτογραφίας: REUTERS / Guglielmo Mangiapane

Τα μπαλκόνια και οι ταράτσες γύρω από την πλατεία του Αγίου Πέτρου ήταν κατάμεστα με κόσμο που προσπάθησε να διατηρήσει πρόσκοπτη οπτική επαφή με την καμινάδα του παρεκκλησίου.

Χιλιάδες πιστοί έχουν κατακλύσει την πλατεία του Αγίου Πέτρου για να δουν τι καπνό θα βγάλει η καμινάδα / Πηγή φωτογραφίας: REUTERS /Alkis Konstantinidis

Για τον έξω κόσμο, η μόνη πληροφορία για την πρόοδο του κονκλάβιου είναι ο καπνός από την καμινάδα της εκκλησίας όταν καίγονται τα ψηφοδέλτια μετά από κάθε γύρο ψηφοφορίας. Ο μαύρος καπνός σηματοδοτεί αποτυχία.

Πιστοί περιμένουν τον πρώτο καπνό από την καμινάδα της Καπέλα Σιστίνα / Πηγή φωτογραφίας: REUTERS / Marko Djurica

Πηγή φωτογραφίας: REUTERS / Eloisa Lopez

«Διαφορετικό, αλλά διχασμένο»

Οι 133 καρδινάλιοι με δικαίωμα ψήφου γνωρίζονται μεταξύ τους και μοιράζονται οράματα για το μέλλον της εκκλησίας κατά τη διάρκεια καθημερινών συναντήσεων που είχαν πριν από το κονκλάβιο από τις 28 Απριλίου. Ωστόσο, το πόσο δύσκολη αναμένεται να είναι η απόφαση για την εκλογή νέου πάπα συνοψίστηκε στη φράση του Ignatius Suharyo Hardjoatmodjo, τον αρχιεπίσκοπο της Τζακάρτα, ο οποίος ήταν ο τελευταίος καρδινάλιος που έφτασε στη Ρώμη λέγοντας χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους: «Υπάρχει πολλή σύγχυση», αφού άκουσε ομιλίες από 50 καρδινάλιους. «Έχουμε ακούσει πολλές φωνές, δεν είναι εύκολο να βγάλουμε συμπεράσματα».

Κατά τη διάρκεια των δύο εβδομάδων που ακολούθησαν τον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου, οι καρδινάλιοι συναντιόντουσαν σχεδόν καθημερινά στο Βατικανό για προ-κονκλάβιες συγκεντρώσεις, γνωστές ως γενικές συναθροίσεις. Ενώ το κονκλάβιο στην Καπέλα Σιστίνα περιορίζεται σε καρδινάλιους που δεν έχουν ακόμη συμπληρώσει την ηλικία των 80 ετών, αυτές οι προκαταρκτικές συναντήσεις είναι ανοιχτές και στους 252 καρδινάλιους.

Ωστόσο, αυτή είναι η πιο ποικιλόμορφη σύνοδος που έχει γίνει ποτέ και αυτό γιατί ο Πάπας Φραγκίσκος προσπάθησε να κάνει το Κολέγιο των Καρδιναλίων πιο συμπεριληπτικό επιλέγοντας πολλούς από τον Παγκόσμιο Νότο, ειδικά επειδή η Αφρική και η Ασία είναι οι περιοχές με τη μεγαλύτερη ανάπτυξη του Καθολικισμού.

Για πρώτη φορά λοιπόν, εκπρόσωποι από το Πράσινο Ακρωτήριο, την Αϊτή, το Νότιο Σουδάν, την Τόνγκα, τη Μιανμάρ, τη Παπούα Νέα Γουινέα και τη Ρουάντα συμμετείχαν στη διαδικασία.

Πιστοί προσεύχονται για την εκλογή του νέου Πάπα

Πλήθος κόσμου από κάθε γωνιά του πλανήτη βρέθηκε σήμερα στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, με εικόνες να δείχνουν πιστούς να προσεύχονται πριν από ξεκινήσει το κονκλάβιο.

Πόσο μπορεί να διαρκέσει ένα κονκλάβιο;

Είναι γνωστό πως οι Καρδινάλιοι δεν έχουν να τιμήσουν κάποια συγκεκριμένη προθεσμία. Ιστορικά η διαδικασία της ψηφοφορίας έχει διαρκέσει από μια ημέρα (Μάρτιος 1939, εξαιτίας του επικείμενου Β’ Παγκοσμίου Πολέμου) έως 1.006 ημέρες (μεταξύ 1962 και 1971).

Το 1996 ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β’ έδωσε το Universi Dominici Gregis (ανανεώθηκε το 2013), γνωστό ως αποστολικό Σύνταγμα, με όλες τις λεπτομέρειες για όσα γίνονται μετά το θάνατο ενός Πάπα.

Έκτοτε, μία μέση συνθήκη ανάδειξης νέου Πάπα είναι οι 15 ημέρες.

Οι καρδινάλιοι θα ψηφίζουν έως και τέσσερις φορές κάθε μέρα.

Επειδή απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων για την εκλογή του νέου Πάπα, η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει κάποιο χρονικό διάστημα, αν και τα δύο τελευταία κονκλάβια ολοκληρώθηκαν μέχρι το τέλος της δεύτερης ημέρας.

Η διαδικασία της ψηφοφορίας

Για τις ψηφοφορίες που πραγματοποιούνται το πρωί και το απόγευμα, σε δύο διαφορετικές συνεδρίες, επιλέγονται τυχαία εννέα καρδινάλιοι, που αναλαμβάνουν συγκεκριμένους ρόλους σε κάθε συνεδρία:

Τρεις ελεγκτές επιβλέπουν την ψηφοφορία, τρεις infirmarii, όπως ονομάζονται, μαζεύουν τις ψήφους των ασθενών και τρεις αναθεωρητές που επιβεβαιώνουν τα αποτελέσματα.

Κάθε καρδινάλιος γράφει την επιλογή του σε ένα χαρτί με τις λατινικές λέξεις «εκλέγω ως ανώτατο ποντίφικα». Πλησιάζουν στην Αγία Τράπεζα ένας προς έναν και λένε: «Καλώ ως μάρτυρά μου, τον Χριστό τον Κύριο που θα είναι ο κριτής μου, ότι η ψήφος μου δίνεται σε εκείνον που, ενώπιον του Θεού, πιστεύω ότι πρέπει να εκλεγεί».

Το διπλωμένο ψηφοδέλτιο τοποθετείται σε ένα στρογγυλό δοχείο. Στη συνέχεια, τα ψηφοδέλτια ανοίγονται ένα προς ένα από τρεις ψηφολέκτες, οι οποίοι σημειώνουν τα ονόματα και τα διαβάζουν δυνατά.

Οι καρδινάλιοι μπορούν να κρατήσουν τη δική τους καταμέτρηση σε ένα χαρτί που τους παρέχεται, αλλά πρέπει να παραδώσουν τις σημειώσεις τους για να καούν στο τέλος της ψηφοφορίας.

Στη συνέχεια, οι ελεγκτές αθροίζουν τις ψήφους και γράφουν τα αποτελέσματα σε ξεχωριστό χαρτί, το οποίο φυλάσσεται στα παπικά αρχεία.

Καθώς ο ελεγκτής διαβάζει κάθε όνομα, τρυπά κάθε ψηφοδέλτιο με μία βελόνα μέσα από τη λέξη «eligo» (λατινικά για το «επιλέγω»), δένει τα ψηφοδέλτια με κλωστή και δένει έναν κόμπο.

Στη συνέχεια, τα ψηφοδέλτια παραμερίζονται και καίγονται στη σόμπα του παρεκκλησιού μαζί με ένα χημικό για να παραχθεί λευκός ή μαύρος καπνός- λευκός όταν εκλέγεται νέος Πάπας και μαύρος όταν δεν εκλέγεται.