Παρά την προσπάθεια της κυβέρνησης να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα στο οποίο συντελεί τόσο το ζήτημα της τραγωδίας των Τεμπών όσο, όμως, και η δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, αλλά και μια εντεινόμενη κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, φαίνεται ότι δύσκολα αντιστρέφεται το ρήγμα με μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Την ίδια ώρα, το τοπίο στην αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένο, με τις όποιες ανακατατάξεις στον εσωτερικό συσχετισμό μεταξύ των αντιπολιτευόμενων κομμάτων να επισκιάζεται τελικά από το γεγονός ότι εξακολουθεί να μην αναδεικνύεται, στα μάτια της κοινωνίας μια πειστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Αυτά είναι τα βασικά συμπεράσματα από τη μεγάλη δημοσκόπηση της Metron Analysis που παρουσιάστηκε στις 10 Απριλίου στο βραδινό δελτίο του Mega.
Παραμένει η ισχυρή αποδοκιμασία της κυβέρνησης και η αίσθηση ότι τα πράγματα πάνε προς τα λάθος κατεύθυνση
Η ελληνική κοινωνία κάθε άλλο παρά αισιόδοξη είναι αυτή τη στιγμή. Στην ερώτηση για το εάν τα πράγματα πάνε προς τη σωστή ή τη λάθος κατεύθυνση, το 70% (πάνω από τα δύο τρίτα) πιστεύουν ότι πάνε προς τη λάθος και μόνο ένας στους τέσσερις (25%) πιστεύει ότι πάνω προς τη σωστή.
Η τοποθέτηση αυτή δεν αφορά μόνο τη γενική εκτίμηση αλλά επεκτείνεται και στην ατομική απαισιοδοξία των ερωτωμένων, καθώς το 49% θεωρεί ότι βρίσκεται σε χειρότερη θέση σε σχέση με έναν χρόνο, το 37% ότι βρίσκεται στην ίδια και μονο το 14% σε καλύτερη. Σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες η επιδείνωση είναι σαφής όπως φαίνεται και από το γράφημα:
Ακρίβεια και κατάσταση οικονομίας τροφοδοτούν τη δυσαρέσκεια
Με βάση τη δημοσκόπηση στον πυρήνα της κοινωνικής δυσαρέσκειας βρίσκονται η ακρίβεια (27%) και η οικονομία (27%) ενώ ακολουθεί με 10% η κρίση θεσμών.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο, επομένως, ότι επιδείνωση έχει στη δημοσκόπηση και ο δείκτης οικονομικής εμπιστοσύνης, δηλαδή ο μέσος όρος του ισοζυγίου της αξιολόγησης της σημερινής οικονομικής κατάστασης της χώρας (θετικά-αρνητικά) και του ισοζυγίου της πρόβλεψης για την οικονομία (θα καλυτερέψει-θα χειροτερέψει).
Εμφανίζει συνεχή υποχώρηση τους τελευταίους μήνες, ακόμη και σε κατηγορίες όπως οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα όπου η κυβέρνηση προσπάθησε να βελτιώσει την εικόνα με την ανακοίνωση της αύξησης του κατώτατου μισθού.
«Κόκκινη κάρτα» από τους πολίτες στην κυβέρνηση
Ως προς την αξιολόγηση του κυβερνητικού έργου, οι αρνητικές γνώμες υπερτερούν των θετικών σε όλους τους τομείς του κυβερνητικού έργου, με την πιο αρνητική βαθμολογία (81%) να αφορά την οικονομία και να ακολουθούν τα ζητήματα δημοκρατίας και θεσμών όπου το 75% των πολιτών έχει αρνητική γνώμη και τα ζητήματα καθημερινότητας όπου οι αρνητικές γνώμες φτάνουν το 73%. Εξαίρεση αποτελούν τα ζητήματα εξωτερικής πολιτική και άμυνας όπου ναι μεν υπάρχουν 51% αρνητικές γνώμες, όμως υπάρχουν και 31% θετικές.
Σε αυτό το φόντο οι αρνητικές γνώμες για την κυβέρνηση παραμένουν σε υψηλά επίπεδα (69%) και μόνο το 25% έχει θετική γνώμη
Ως προς το πώς κατανέμονται οι θετικές γνώμες με βάση την πολιτική αυτοτοποθέτηση των ερωτώμενων, έχουμε την ίδια τάση που έχουμε δει και σε προηγούμενες έρευνες. Η ισχυρότερη βάση της κυβέρνησης είναι μεταξύ όσων δηλώνουν «κεντροδεξιοί» ενώ σε όσους δηλώνουν «δεξιοί» γίνεται σαφές ότι μπορεί να ισχυρή παρουσία, αλλά εκεί υπάρχει και αρκετή δυσαρέσκεια.
Αρνητική γνώμη για Κυριάκο Μητσοτάκη – ακόμη πιο αρνητική για τον Νίκο Ανδρουλάκη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν ξεφεύγει από το γενικό κλίμα δυσαρέσκειας για την κυβέρνηση. Ως αποτέλεσμα οι αρνητικές γνώμες στην αξιολόγηση του πρωθυπουργού φτάνουν το 68% και οι θετικές το 27% με τη μικρή βελτίωση σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα να μην μπορεί να αντιστρέψει τη συνολικά αρνητική εικόνα.
Και εδώ έχουμε το ίδιο μοτίβο που έχουμε και για την αξιολόγηση της κυβέρνησης, δηλαδή οι περισσότερο θετική απήχηση είναι μεταξύ όσων δηλώνουν «κεντροδεξιοί» και ακολουθούν οι «δεξιοί» και ως ένα βαθμό οι «κεντρώοι».
Ωστόσο φαίνεται ενώ η κοινωνία είναι βαθιά δυσαρεστημένη με την κυβέρνηση, είναι και ακόμη περισσότερο δυσαρεστημένη με το ΠΑΣΟΚ ως αξιωματική αντιπολίτευση και τον Νίκο Ανδρουλάκη. Αυτό φαίνεται από το ότι οι αρνητικές γνώμες για τον τρόπο που πολιτεύεται το ΠΑΣΟΚ φτάνουν το 83% και οι θετικές υπολείπονται ακόμη και των εκλογικών προβλέψεων φτάνοντας μόλις το 9%.
Είναι χαρακτηριστικό ότι με βάση την αυτοτοποθέτηση οι θετικές γνώμες για το ΠΑΣΟΚ υποχωρούν ακόμη και μεταξύ όσων δηλώνουν «κεντροαριστεροί» που υποτίθεται ότι είναι και η βασική του εκλογική αφετηρία.
Ως προς τον ίδιο τον Νίκο Ανδρουλάκη η δημοσκόπηση καταγράφει μια ολοένα και επιδεινούμενη εικόνα, καθώς οι αρνητικές γνώμες για το πώς ασκεί τα καθήκοντα του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης εκτινάσσονται στο 79% ενώ οι θετικές γνώμες υποχωρούν στο 12%.
Με την εξαίρεση μιας καλύτερης εικόνας μεταξύ των κεντροαριστερών πολιτών στις υπόλοιπες τοποθετήσεις έχουμε υποχώρηση ή στασιμότητα.
Αρνητική εικόνα του Τραμπ στην Ελλάδα – ανησυχία για τους δασμούς
Η δημοσκόπηση δίνει και μια εικόνα του πώς βλέπουν τον νέο Αμερικανό πρόεδρο οι πολίτες. Και οι γνώμες είναι κατά βάση αρνητικές (67%) με μόνο 24% να έχει θετική γνώμη. Ωστόσο, έχει ενδιαφέρον ότι όσο πιο δεξιά μετακινούμαστε στον πολιτικό άξονα, τόσο πληθαίνουν οι θετικές γνώμες και υποχωρούν οι αρνητικές.
Ως προς τους δασμούς που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση Τραμπ σε βάρος και των ευρωπαϊκών προϊόντων, έστω και με παλινωδίες, η δημοσκόπηση δείχνει ότι ένα μεγάλο κομμάτι θεωρεί ότι θα έχουν επίδραση σημαντική (16% πολύ μεγάλη και 47% αρκετά μεγάλη). Μάλιστα πιο ανήσυχοι δείχνουν να είναι οι αριστεροί και κεντροαριστεροί σε σχέση με τους κεντροδεξιούς και δεξιούς.
Αρνητική αποτίμηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και επιθυμία μεγαλύτερης οικονομικής και πολιτική ενοποίησης
Ως προς την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωση φαίνεται ότι οι πολίτες στη χώρα έχουν αρκετά αρνητική γνώμη. Το 55% απαντά ότι έχει αρνητική γνώμη για την ΕΕ και μόνο το 39% έχει θετική.
Πιο ευρωσκεπτικιστές δείχνουν να είναι όσοι δηλώνουν αριστεροί και όσοι δηλώνουν δεξιοί με την κατάσταση να βελτιώνεται στις ενδιάμεσες τοποθετήσεις. Πάντως μόνο μεταξύ όσων δηλώνουν κεντρώοι υπάρχει ένα σχετικό προβάδισμα της θετικής γνώμης για την ΕΕ.
Παρά αυτή τη δυσαρέσκεια για την κατάσταση της ΕΕ, ένα 52% των ερωτωμένων υποστηρίζει ότι πρέπει η ΕΕ να προχωρήσει στνη οικονομική και πολτιική της ενοποίηση. Ωστόσο υπάρχει και ένα ισχυρό 30% που επιμένει ότι πρέπει η ΕΕ να διαλυθεί. Ενδιαφέρον και εδώ ότι η θέση για αναγκαία διάλυση είναι πιο έντονη σε όσους δηλώνουν «αριστεροί» και όσους δηλώνουν «δεξιοί».
Δημοφιλία πολιτικών προσώπων
Ως προς τη δημοφιλία των πολιτειακών και πολιτικών παραγόντων, η δημοσκόπηση ξεκινά από τον ΠτΔ Κωνσταντίνο Τασούλα. Οι αρνητικές γνώμες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα 57% ενώ οι θετικές γνώμες δεν ξεφεύγουν από τον «σκληρό πυρήνα» όσων έχουν θετική αξιολόγηση και για την κυβέρνηση (25%). Η έρευνα δείχνει μια μικρή βελτίωση, αλλά η συνολικά εικόνα παραμένει αρνητική, πράγμα που δείχνει ότι η επιλογή μιας πιο «κομματικής» υποψηφιότητας δεν πέρασε στην κοινωνία.
Αντιθέτως, ως προς τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη οι θετικές και οι αρνητικές γνώμες είναι στα ίδια επίπεδα 43%, πράγμα που σημαίνει ότι εξακολουθεί να έχει μια θετική απήχηση πέραν των στενών ορίων της Νέας Δημοκρατίας.
Ο «Κανένας» παραμένει δημοφιλέστερος πρωθυπουργός
Ως προς τις δημοτικότητες των πολιτικών αρχηγών, η δημοσκόπηση δείχνει ότι πιο δημοφιλής παραμένει η Ζ. Κωνσταντοπούλου, αν και με υποχώρηση σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση, ο Δημήτρης Κουτσούμπας ακολουθεί χωρίς μεταβολή στο 37%, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει μια μικρή βελτίωση στο 32%, ο Σωκράτης Φάμελος είναι στα όδια ποσοστά, ενώ ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά σε σχέση με προηγούμενες έρευνες στο 23%.
Από την άλλη ως προς την καταλληλότητα για τη θέση του πρωθυπουργού εξακολουθεί να προηγείται ο «Κανένας» με 36%, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ακολουθεί με 26%, μετά η Ζ. Κωνσταντοπούλου με 11% και ο Κυριάκος Βελόπουλος έχει υψηλότερο ποσοστό από αυτό του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Πώς διαμορφώνονται οι κομματικοί συσχετισμοί
Ως προς την πρόθεση ψήφου η δημοσκόπηση δείχνει μια πολύ ελαφρά άνοδο της ΝΔ στο 20,9%, μια νέα μικρή υποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ στο 5,5%, μια υποχώρηση του ΠΑΣΟΚ στο 9,6%, κάτω από το συμβολικό κατώφλι του 10%, μια σταθερότητα του ΚΚΕ, μια ελαφρά άνοδο της Ελληνικής Λύσης και μια ελαφρά άνοδο της Πλεύσης Ελευθερίας που δείχνει να σταθεροποιείται στη δεύτερη θέση. Αντιθέτως χαμηλές σχετικά πτήσεις δείχνει και για τη Νίκη και για τη Φωνή Λογικής (που ταυτίστηκε με τη ΝΔ στο θέμα των Τεμπών).
Ως προς τις μετακινήσεις ψηφοφόρων, η ΝΔ έχει συσπείρωση 75,9% με διαρροές προς τη Φωνή Λογικής, την Πλεύση Ελευθερίας κυρίως. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μεγάλες διαρροές προς την Πλεύστη Ελευθερίας αλλά και τη Νέα Αριστερά, το ΚΚΕ και το ΠΑΣΟΚ, και το ΠΑΣΟΚ επίσης χάνει προς την Πλεύση Ελευθερίας και τη ΝΔ.
Ως προς το πώς κατανέμεται η ψήφος με βάση την πολιτική και ιδεολογική αυτοτοποθέτηση η δημοσκόπηση της Metron Analysis δείχνει ότι η ΝΔ έχει την ισχυρότερη παρουσία μεταξύ των κεντροδεξιών και δεξιών ψηφοφόρων και έχει έναντι του ΠΑΣΟΚ μικρό προβάδισμα και στους κεντρώους, ενώ το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης κυρίως τα πάει καλά μεταξύ των κεντροαριστερών και ως ένα βαθμό των κεντρώων.
Από την άλλη, η Πλεύση Ελευθερίας δείχνει να έχει ισχυρή παρουσία μεταξύ όσων δηλώνουν αριστεροί, κεντροαριστεροί αλλά και Κεντρώοι. Μάλιστα μεταξύ των αριστερών και των κεντρώων τα πάει καλύτερα από το ΠΑΣΟΚ και αυτό εξηγεί και τη συνολικότηρη άνοδό της.
Ως προς την εκτίμηση ψήφου που κάνει η δημοσκόπηση της Metron Analysis η ΝΔ έχει μια μικρή άνοδο στο 27,3%, παραμένοντας κάτω από το ποσοστό των ευρωεκλογών και πολύ κάτω από το κατώφλι της αυτοδυναμίας. Στη δεύτερη θέση με εκτίμηση για 15% είναι η Πλεύση Ελευθερίας, στην τρίτη θέση με υποχώρηση στο 12,5% το ΠΑΣΟΚ, η Ελληνική Λύση στο 10,4%, το ΚΚΕ στα ίδια επίπεδα στο 8,3%, ο ΣΥΡΙΖΑ σε υποχώρηση στο 6.9%, η Φωνή Λογικής οριακά εντός Βουλής, η Νίκη, το ΜεΡΑ25 και η Νέα Αριστερά δείχνουν να μένουν εκτός.
Διχασμένη η κοινή γνώμη ως προς το ζήτημα των πρόωρων εκλογών
Ως προς το ερώτημα εάν χρειάζονται πρόωρες εκλογές, φαίνεται ότι υποχωρεί κάπως το ισχυρό αίτημα για εκλογές τώρα και ενισχύεται η θέση για εκλογές με την ολοκλήρωση της τετραετίας που φτάνει το 50%. Και εδώ η διχοτομική γραμμή αφορά τον άξονα «αριστερά-δεξιά» με τους πιο ένθερμους οπαδούς του θέσης για αποφυγή πρόωρων εκλογών να βρίσκονται στον χώρο της κεντροδεξιάς,
Αυτό αποτυπώνεται και στη συσχέτιση του ερωτήματος για τις πρόωρες εκλογές με την πρόθεση ψήφου, όπου προφανώς είναι οι ψηφοφόροι των κομμάτων της αντιπολίτευσης αυτοί που κατεξοχήν θέλουν και πρόωρερς εκλογές.
«Εκτός των τειχών» αισθάνονται οι περισσότεροι
Ενδιαφέρον έχει πάντα και η ερώτηση που αφορά το εάν οι πολίτες αισθάνονται εντός ή εκτός των τειχών. Και φαίνεται ότι το αίσθημα της επισφάλειας παραμένει πλειοψηφικό καθώς το 53% απαντά ότι αισθάνεται «έξω από το κάστρο».
Το ταξικό πρόσημο είναι και εδώ έντονο. Πιο επισφαλής τάξη η εργατική, που κατά 80% αισθάνεται «εκτός των τειχών», ακολουθούν οι αγρότες στο 69%, ενώ υψηλό ποσοστό είναι και αυτό όσων μικρομεσαίων αισθάνονται έτσι: 64%.
Αντίστοιχα ως προς την πολιτική τοποθέτηση και την πρόθεση ψήφου η ΝΔ είναι το κατεξοχήν κόμμα των «εντός των τειχών», ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ δείχνουν να έχουν μια κοινωνική βάση που μοιράζεται ισότιμα, αντιθέτως ΚΚΕ, Ελληνική Λύση και Πλεύση Ελευθερίας έχουν σαφώς ισχυρότερη παρουσία μεταξύ των «εκτός των τειχών».
Το πραγματικό ρήγμα και το ερώτημα της εναλλακτικής
Όλα αυτά αποτυπώνουν ένα πολιτικό τοπίο όπου πέραν του βάρους του ζητήματος των Τεμπών τα ζητήματα της ακρίβειας και η ανησυχία για την οικονομία βαθαίνουν ένα ρήγμα ανάμεσα στην κυβέρνηση και μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος που δύσκολα θα κλείσει. Η πρωτιά που διατηρεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης ολοένα και περισσότερο δεν παραπέμπει σε δυνατότητα εκλογικής επιτυχίας. Την ίδια ώρα, η απουσία ενός εναλλακτικού πόλου διακυβέρνησης, πιο σωστά μιας πειστικής στρατηγικής που να μπορεί να διαμορφώσει μια ηγεμονική σχέση με την κοινωνία, εξηγεί και τον κατακερματισμό της αντιπολιτευτικής ψήφου και τις εσωτερικές ανακατατάξεις αλλά και το γεγονός ότι κανένας αντιπολιτευτικός σχηματισμός δεν καταγράφει εκείνη τη δυναμική που θα τον έκανε τον κύριο αντίπαλο της Νέας Δημοκρατίας. Και με αυτό τον τρόπο διαμορφώνεται μια ριζική ασυμμετρία ανάμεσε μια ιδιαίτερα πλατιά αποδοκιμασία της κυβέρνησης, ένα πολύ ισχυρό αίτημα αλλαγής, με πυρήνα ένα αίτημα δικαιοσύνης και δημοκρατίας, και μια εντυπωσιακή αναντιστοιχία αυτών των δυναμικών με το κατάσταση μιας αντιπολίτευσης που δεν ξεπερνά το όριο του αντηχείου της κοινωνικής δυσαρέσκειας και αδυνατεί να διαμορφώσει μια πολιτική στρατηγική ικανή να συναντηθεί με την κοινωνία και να την εμπνεύσει.
