Σε φιάσκο εξελίσσεται η υπόθεση με την προπληρωμένη κάρτα επιδομάτων, από την οποία ο δικαιούχος δεν μπορεί να σηκώσει πάνω από το 50% σε μετρητά.
Ήδη από τον πρώτο μήνα λειτουργίας της, τον Μάρτιο, υπήρξε βροχή καταγγελιών και διαμαρτυριών, από δικαιούχους επιδομάτων της Δ ΥΠΑ και του ΟΠΕΚΑ, που αδυνατούσαν να χρησιμοποιήσουν την προπληρωμένη κάρτα για να πληρώσουν βασικές ανάγκες: Ενοίκια, λογαριασμούς ΔΕΚΟ, τραπεζικά δάνεια.
Το «σπάσιμο» των ούτως ή άλλως μικρών ποσών στα δύο και η υποχρέωση να χρησιμοποιήσεις τα μισά χρήματα μόνο για ηλεκτρονικές αγορές, φαίνεται πως δημιούργησε περισσότερα προβλήματα από αυτά που επιχείρησε να λύσει.
Από τις αρχές Μαΐου τα συναρμόδια υπουργεία Εργασίας και Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, εξετάζουν σειρά αλλαγών, αφού έγινε φανερό ότι το νέο σύστημα «δεν περπατάει» ως έχει.
Μεταξύ των σεναρίων που ακούστηκαν ήταν η δυνατότητα μεταφοράς μέρος του ποσού σε προσωπικό τραπεζικό λογαριασμό και η εξαίρεση της πληρωμής ενοικίου από τους περιορισμούς. Επίσης είχε πέσει στο τραπέζι η πρόταση για αύξηση της αναλογίας των μετρητών, χωρίς όμως να έχουν καταλήξει σε σε συγκεκριμένα ποσοστά.
Τι αλλάζει στην προπληρωμένη κάρτα
Σύμφωνα με νέες πληροφορίες, τα υπουργεία έχουν καταλήξει στην εκδοχή της καταβολής του 75% του ποσού σε μετρητά, αλλά όχι για όλους. Η πιθανότερη εκδοχή είναι η «ένεση ρευστότητας» να αφορά μόνο τα ευρείας λήψης επιδόματα, όπως το επίδομα ανεργίας και το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.
Το ερώτημα που γεννιέται είναι γιατί έπρεπε να ταλαιπωρηθούν πρώτα εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, που αποδεδειγμένα ανήκουν στις πλέον ευάλωτες ομάδες, μέχρι να καταλάβουν τα υπουργεία ότι πρόκειται για ένα δυσλειτουργικό και εν πολλοίς άδικο σύστημα.
Ιδίως σε ό,τι αφορά το επίδομα ανεργίας, οι διαμαρτυρίες ήταν έντονες και από τους ίδιους τους υπαλλήλους της Δ ΥΠΑ. Ο νέος τρόπος καταβολής του ε πιδόματος, 50% σε «ψηφιακό κουπόνι» και 50% σε μετρητά , προκαλούσε προβλήματα και αγανάκτηση στους άνεργους.
Επίσης δεν έλειψαν οι παραφωνίες και οι καραμπόλες με τη διαδικασία πίστωσης των ποσών στις κάρτες και στους λογαριασμούς. Υπήρξαν για παράδειγμα καταγγελίες ανέργων ότι τους πιστώθηκε το 100% του ποσού σε προπληρωμένη κάρτα ή δεν έλαβαν εγκαίρως τις κάρτες, ή δε πιστώθηκαν τα ποσά ούτε στις κάρτες ούτε στους λογαριασμούς τους κ.ά.
Κοινωνικός ρατσισμός;
Όταν ξεκίνησε η εφαρμογή του μέτρου, η Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ) είχε κάνει λόγο για «θεσμικό πισωγύρισμα» και «κοινωνικό ρατσισμό». Σημείωνε ότι η χορήγηση των κοινωνικών επιδομάτων μέσω προπληρωμένης κάρτας «απαξιώνει και προσβάλλει τους φτωχούς συνανθρώπους μας επιβάλλοντας σύστημα είσπραξης
των ήδη απαράδεκτα χαμηλών επιδομάτων τους που δεν αρμόζει σε σύγχρονο κοινωνικό κράτος».
Υποστήριζε ότι ειδικά η χορήγηση των επιδομάτων τέκνου, μητρότητας και γέννησης μέσω προπληρωμένης κάρτας θα οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των γεννήσεων και όξυνση του δημογραφικού. «Οι νέοι γονείς, οι οικογένειές τους, όλη η κοινωνία εν τέλει απαιτεί σεβασμό και ειλικρινή στήριξη και όχι πολιτικές που συντηρούν την απαράδεκτη συστηματική επιχειρηματολογία ότι δήθεν η είσπραξη ολόκληρων των επιδομάτων σε χρήμα
συντηρεί και αναπαράγει τη …φοροδιαφυγή», κατέληγε η ΕΝΥΠΕΚΚ.
Διαφάνεια συναλλαγών
Σαν να μην έφτανε το γεγονός ότι το επίδομα ανεργίας δεν το παίρνουν ούτε οι δύο στους δέκα ανέργους. Πρέπει και οι λίγοι «τυχεροί» που το δικαιούνται, να μην μπορούν καν να το χρησιμοποιήσουν όπως θέλουν και όπως χρειάζονται, για να καλύψουν τις ανάγκες τους.
Το να σου υπαγορεύει το κράτος πώς θα ξοδέψεις τα χρήματα ενός κοινωνικού επιδόματος, που δεν είναι ελεημοσύνη αλλά υποχρέωση της πολιτείας και προέρχονται τις εισφορές των φορολογούμενων, είναι ούτως ή άλλως προβληματικό.
Ένα επιχείρημα από την πλευρά του κράτους είναι ότι ότι μέσω της καταβολής των επιδομάτων σε προπληρωμένη κάρτα θα «ενισχυθεί η διαφάνεια των συναλλαγών μέσω ηλεκτρονικών πληρωμών».
Μόνο που αυτό δεν επιτυγχάνεται με το να στοχοποιείς τους πιο φτωχούς επιδοματούχους και να τους αντιμετωπίζεις ως εν δυνάμει «φοροφυγάδες». Γιατί ακριβώς αυτό συμβαίνει όταν για παράδειγμα ένας άνεργος δεν μπορεί να «σηκώσει» όλο το επίδομα για να πληρώσει πάγιες ανάγκες και υποχρεούται να ξοδέψει τουλάχιστον τα μισά στο σουπερμάρκετ.
Τι ισχύει ως σήμερα
Σήµερα, το ήµισυ του καταβαλλόµενου ποσού κάθε επιδόµατος, βοηθήµατος, παροχής ή ενίσχυσης πρέπει να δαπανάται αποκλειστικά µέσω χρήσης της προπληρωµένης κάρτας του δικαιούχου για αγορές προϊόντων ή υπηρεσιών συµπεριλαµβανοµένων των ηλεκτρονικών αγορών ή πληρωµές χωρίς επιβάρυνση του δικαιούχου µε έξοδα κόστους συναλλαγών τραπεζικής συναλλαγής.
Ο χρήστης της κάρτας µπορεί να «σηκώνει» ποσό σε µετρητά από την προπληρωµένη του κάρτα, το οποίο δεν υπερβαίνει το ήµισυ του ποσού των επιδοµάτων, βοηθηµάτων, ενισχύσεων και κάθε είδους παροχών που έχει λάβει.
