Συναγερμός στις αγορές τροφίμων: Οι τιμές στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022 – Πόλεμοι και ακραία καιρικά φαινόμενα πιέζουν την προσφορά

Νέα ανοδική πορεία ακολουθούν οι διεθνείς τιμές των τροφίμων, με τα τελευταία στοιχεία να ενισχύουν τις ανησυχίες για μια νέα περίοδο πιέσεων στην παγκόσμια αγορά.

Ο δείκτης τιμών τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), ο οποίος παρακολουθεί τις διεθνείς τιμές ενός «καλαθιού» βασικών διατροφικών εμπορευμάτων, ανήλθε τον Αύγουστο του 2026 στις 133,3 μονάδες. Πρόκειται για αύξηση 1,9% σε σχέση με τον αναθεωρημένο δείκτη του Ιουλίου και για το υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2022. Σε ετήσια βάση, ο δείκτης ήταν αυξημένος κατά 2,5%.

Η νέα άνοδος αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων που επηρεάζουν τόσο την παραγωγή όσο και τη μεταφορά των τροφίμων. Οι υψηλές θερμοκρασίες, η ξηρασία και οι φόβοι για τις επιπτώσεις του φαινομένου El Niño δημιουργούν νέες αβεβαιότητες για τις σοδειές, την ώρα που οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι πολεμικές συγκρούσεις προκαλούν προβλήματα στις εμπορικές ροές.

Ιδιαίτερη πίεση δέχθηκαν τα δημητριακά. Οι τιμές τους αυξήθηκαν κατά 2,2% τον Αύγουστο, καθώς εντάθηκαν οι ανησυχίες για τις εξαγωγές σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα, ενώ οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες σε σημαντικές παραγωγικές περιοχές της Ευρώπης και των ΗΠΑ ενίσχυσαν τους φόβους για την επάρκεια της προσφοράς.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος στις τιμές της ζάχαρης, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 11,9%. Η εξέλιξη συνδέεται με τις ανησυχίες για τις αποδόσεις των καλλιεργειών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ασία, τις επιπτώσεις του El Niño, αλλά και τις χαμηλότερες προοπτικές παραγωγής στη Βραζιλία.

Ανοδικά κινήθηκαν και οι τιμές των φυτικών ελαίων, για τρίτο συνεχόμενο μήνα, ενώ αυξήθηκαν επίσης οι τιμές του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Η εικόνα δείχνει ότι οι πιέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε μία ή δύο κατηγορίες προϊόντων, αλλά επηρεάζουν ευρύτερα την αγορά τροφίμων.

Το «κοκτέιλ» πολέμων και κλιματικής κρίσης

Οι διεθνείς αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον. Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και το Ιράν, σε συνδυασμό με τις διαταραχές στις εμπορικές διαδρομές, αυξάνουν το κόστος και ενισχύουν την αβεβαιότητα γύρω από τις εξαγωγές βασικών προϊόντων.

Παράλληλα, η ακραία ζέστη και η ξηρασία επηρεάζουν τις καλλιέργειες σε πολλές περιοχές του κόσμου. Οι κλιματικές συνθήκες δεν απειλούν μόνο τις φετινές σοδειές, αλλά δημιουργούν και μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές, καθώς οι παραγωγοί και οι έμποροι δυσκολεύονται να προβλέψουν την πραγματική διαθεσιμότητα των προϊόντων τους.

Η FAO προειδοποιεί ουσιαστικά ότι το «ασφάλιστρο κινδύνου» επιστρέφει στις αγορές τροφίμων, καθώς κλιματικά σοκ, γεωπολιτικές εντάσεις και προβλήματα στις εμπορικές μεταφορές συγκλίνουν και περιορίζουν τις προσδοκίες για την προσφορά.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία και για τους καταναλωτές, καθώς οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές των βασικών εμπορευμάτων μπορούν, με χρονική καθυστέρηση, να περάσουν στην εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά στις τιμές των προϊόντων στα ράφια.

Παρά τη νέα άνοδο, ο δείκτης της FAO παραμένει χαμηλότερα από το ιστορικό υψηλό του Μαρτίου του 2022, όταν οι αγορές είχαν δεχθεί ισχυρό σοκ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ωστόσο, η επιστροφή των τιμών σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τα τέλη του 2022 αποτελεί σαφή ένδειξη ότι οι πιέσεις στην παγκόσμια αγορά τροφίμων δεν έχουν εξαφανιστεί.

Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο. Η πορεία των πολέμων, η εξέλιξη των καιρικών συνθηκών και οι επιπτώσεις του El Niño θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό αν η νέα άνοδος αποτελεί μια προσωρινή αναταραχή ή την αρχή ενός νέου κύκλου αυξήσεων στις διεθνείς τιμές των τροφίμων.