Η ανισότητα στον κινηματογράφο βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης στο 83ο Φεστιβάλ Βενετίας, με τη Μάγκι Τζίλενχαλ να θέτει ευθέως το ζήτημα της περιορισμένης παρουσίας γυναικών σκηνοθετών στις μεγάλες διοργανώσεις. Ως πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, η ηθοποιός και σκηνοθέτις μίλησε για τα εμπόδια που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες όταν προσπαθούν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση για τις ταινίες τους.
«Υπάρχει ένα συστημικό πρόβλημα»
Η Τζίλενχαλ ρωτήθηκε για το γεγονός ότι μόλις δύο από τις 21 ταινίες του βασικού διαγωνιστικού τμήματος της φετινής διοργάνωσης έχουν σκηνοθετηθεί ή συνσκηνοθετηθεί από γυναίκες.
Η απάντησή της ήταν ξεκάθαρη. Όπως ανέφερε, το ζήτημα δεν αφορά απλώς τις επιλογές ενός φεστιβάλ, αλλά μια ευρύτερη δυσλειτουργία της κινηματογραφικής βιομηχανίας. Σύμφωνα με την ίδια, οι γυναίκες δυσκολεύονται περισσότερο να βρουν χρηματοδότηση για τα κινηματογραφικά σχέδιά τους.
Ποιος αποφασίζει ποια ιστορία αξίζει;
Η σκηνοθέτις έθεσε παράλληλα ένα δεύτερο ερώτημα, που αφορά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται οι ιστορίες που μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη.
Υποστήριξε ότι οι γυναίκες, έχοντας διαφορετικές εμπειρίες ζωής, μπορεί να επιλέγουν να αφηγηθούν ιστορίες που δεν αντιμετωπίζονται πάντοτε από τη βιομηχανία ως έργα «υψηλής τέχνης». Για την Τζίλενχαλ, επομένως, χρειάζεται να εξεταστεί ποιος καθορίζει τι θεωρείται σημαντικό, ποιοτικό ή καλλιτεχνικά πολύτιμο.
Η Βενετία και η εικόνα των αριθμών
Η φετινή διοργάνωση ανέδειξε με ιδιαίτερα εμφανή τρόπο την ανισορροπία. Από τις 21 ταινίες που διεκδικούν τον Χρυσό Λέοντα, μόνο δύο έχουν γυναίκες στη σκηνοθετική θέση, γεγονός που προκάλεσε ερωτήματα για την εκπροσώπηση των γυναικών σε ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά φεστιβάλ του κόσμου.
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της διοργάνωσης, Αλμπέρτο Μπαρμπέρα, απαντώντας στη σχετική συζήτηση, σημείωσε ότι το 24% των ταινιών που κατατέθηκαν φέτος είχαν γυναίκες σκηνοθέτιδες, έναντι 30% την προηγούμενη χρονιά.
Από την ηθοποιό στη σκηνοθετική καρέκλα
Η παρέμβαση της Τζίλενχαλ αποκτά ιδιαίτερο βάρος και λόγω της δικής της πορείας. Έχοντας καταξιωθεί αρχικά ως ηθοποιός, πέρασε πίσω από την κάμερα και έκανε το σκηνοθετικό της ντεμπούτο με την «The Lost Daughter» το 2021.
Η εμπειρία αυτή της έχει επιτρέψει να γνωρίζει από πρώτο χέρι τις απαιτήσεις και τις δυσκολίες που συνοδεύουν την προσπάθεια μιας γυναίκας να δημιουργήσει και να χρηματοδοτήσει μια ταινία. Η παρουσία της ως επικεφαλής της φετινής κριτικής επιτροπής της Βενετίας δίνει ακόμη μεγαλύτερη προβολή στη συζήτηση για την ισότητα στην κινηματογραφική βιομηχανία.
«Ο κινηματογράφος είναι πολιτικός»
Η συζήτηση στη Βενετία δεν περιορίστηκε στο ζήτημα της γυναικείας εκπροσώπησης. Η Τζίλενχαλ μίλησε επίσης για τη σχέση του κινηματογράφου με την πολιτική και την κοινωνία, υποστηρίζοντας ότι οι ταινίες δεν μπορούν εύκολα να αποκοπούν από τον κόσμο στον οποίο δημιουργούνται.
Για την ίδια, η αφήγηση ιστοριών μπορεί να δημιουργήσει ενσυναίσθηση και να φέρει το κοινό αντιμέτωπο με ζητήματα που ίσως διαφορετικά δεν θα το άγγιζαν. Η άποψή της έρχεται σε μια χρονιά όπου η πολιτική και οι διεθνείς κρίσεις έχουν έντονη παρουσία στο πρόγραμμα της Βενετίας.
Ένα ζήτημα που ξεπερνά το φεστιβάλ
Η παρέμβαση της Μάγκι Τζίλενχαλ ανέδειξε έτσι ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο τη φετινή κινηματογραφική διοργάνωση. Η ίδια αμφισβήτησε τα κριτήρια με τα οποία αποφασίζεται ποιοι δημιουργοί και ποιες ιστορίες αξίζουν χώρο, χρηματοδότηση και διεθνή προβολή.
Στη Βενετία, όπου κάθε χρόνο συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας κινηματογραφικής βιομηχανίας, η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Και το ερώτημα που έθεσε η Τζίλενχαλ παραμένει ανοιχτό: μήπως το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην έλλειψη γυναικών που θέλουν να σκηνοθετήσουν, αλλά στις ευκαιρίες που τους δίνονται για να το κάνουν;
