Η τιμή της αμόλυβδης έχει επιστρέψει πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, με τον πανελλαδικό μέσο όρο να φτάνει τα 2,149 ευρώ στις 13 Σεπτεμβρίου 2026. Η νέα άνοδος επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη φορολογία των καυσίμων και ειδικότερα για τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ), ο οποίος στην Ελλάδα διαμορφώνεται σήμερα στα 0,70 ευρώ ανά λίτρο.
Η σημερινή φορολογική επιβάρυνση, ωστόσο, δεν αποτελεί αποτέλεσμα μιας μόνο κυβερνητικής απόφασης. Ο ΕΦΚ αυξήθηκε σταδιακά κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, ενώ στην τελική τιμή προστίθεται και ΦΠΑ 24%. Πρόσφατες αναλύσεις καταγράφουν ότι οι φόροι και οι λοιπές επιβαρύνσεις μπορούν να αντιστοιχούν σε περισσότερο από το μισό της τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία.
Οι αυξήσεις του ΕΦΚ
Η ιστορική διαδρομή του ΕΦΚ περιλαμβάνει αυξήσεις επί διαφορετικών κυβερνήσεων. Σύμφωνα με την καταγραφή που έχει δημοσιευθεί, ο φόρος αυξήθηκε σε διαδοχικά στάδια, μεταξύ άλλων επί κυβερνήσεων Σημίτη, Καραμανλή, Παπανδρέου και Τσίπρα, πριν διαμορφωθεί στο σημερινό επίπεδο των 70 λεπτών το λίτρο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο Ιούνιος του 2009, επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή, όταν ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη αυξήθηκε κατά 14,2%, από 359 σε 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.
Στη συνέχεια ακολούθησαν νέες παρεμβάσεις στη φορολογία των καυσίμων, με την περίοδο της δημοσιονομικής κρίσης να συνοδεύεται από σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στο να αυξηθεί σημαντικά το σταθερό φορολογικό κομμάτι που περιλαμβάνεται στην τιμή της βενζίνης.
Τι πληρώνουμε σήμερα
Σήμερα ο ΕΦΚ της αμόλυβδης ανέρχεται σε 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 0,70 ευρώ ανά λίτρο. Πρόκειται για έναν από τους υψηλότερους συντελεστές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το ευρωπαϊκό ελάχιστο να βρίσκεται στα 0,359 ευρώ ανά λίτρο.
Στον ΕΦΚ προστίθεται ο ΦΠΑ 24%, ο οποίος υπολογίζεται πάνω στην τελική φορολογητέα βάση. Αυτό σημαίνει ότι όταν ανεβαίνει η προ φόρων τιμή του καυσίμου, αυξάνεται σε απόλυτο ποσό και ο ΦΠΑ που εισπράττει το Δημόσιο. Για το 2026, τα προβλεπόμενα έσοδα από ΦΠΑ στα πετρελαιοειδή και τα παράγωγά τους υπολογίζονται σε περίπου 2,124 δισ. ευρώ.
Την ίδια ώρα, η σημερινή τιμή της βενζίνης δεν εξαρτάται μόνο από τους φόρους. Η διεθνής τιμή του πετρελαίου, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, το κόστος διύλισης και διακίνησης, καθώς και τα περιθώρια στην αλυσίδα εμπορίας επηρεάζουν επίσης την τελική τιμή στην αντλία.
Έτσι, η απόσταση από μια τιμή όπως το 1,57 ευρώ έως τα επίπεδα των 2,10-2,20 ευρώ δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στη φορολογία. Η φορολογική επιβάρυνση αποτελεί σημαντικό και σχετικά σταθερό μέρος της τελικής τιμής, ενώ οι μεγάλες βραχυπρόθεσμες μεταβολές συνδέονται σε μεγάλο βαθμό και με τις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Η συζήτηση, επομένως, για πιθανή μείωση του ΕΦΚ παραμένει πολιτικό και δημοσιονομικό ζήτημα: μια μείωση θα μπορούσε να περιορίσει άμεσα τη φορολογική επιβάρυνση ανά λίτρο, αλλά θα είχε παράλληλα επίπτωση στα δημόσια έσοδα. Το σημερινό επίπεδο των 70 λεπτών ανά λίτρο αποτελεί το αποτέλεσμα μιας φορολογικής πορείας που διαμορφώθηκε διαδοχικά από διαφορετικές κυβερνήσεις και όχι από μία μόνο πολιτική περίοδο.
