Από την εποχή του Αϊνστάιν στην εποχή του Επσταίν, δεν χάσαμε απλώς την αθωότητα μας. Χάσαμε την αυταπάτη ότι η εξουσία συνοδεύεται με την ευθύνη . Κάποτε τα ονόματα που σημάδευαν την δημόσια σφαίρα συνδεόταν με ιδέες, ανακαλύψεις και κοινωνική προσφορά. Σήμερα συνδέονται με φακέλους, δικηγόρους και “δεν γνώριζα’’.
Ο Αϊνστάιν έγινε σύμβολο μιας εποχής που πίστευε έστω ασφαλώς ότι η γνώση μπορεί να λειτουργήσει ως ηθική πυξίδα. Η δημόσια εικόνα είχε βάρος και η φήμη έπρεπε να δικαιολογείται. Στην εποχή του Επσταίν η φήμη λειτουργεί αντίστροφα : όσο πιο ισχυρός είσαι τόσο λιγότερο εξηγείς. Το σκάνδαλο δεν αποκάλυψε απλά εγκλήματα , αποκάλυψε ένα οικοσύστημα προστασίας , οπού η ισχύς παράγει σιωπή και η σιωπή βαφτίζεται κανονικότατα.
Οι θεσμοί λειτούργησαν καθυστερημένα , και η κοινή γνώμη με την γνώριμη πια κόπωση. Όχι γιατί έλειπαν τα στοιχεία ,αλλά γιατί περίσσευαν τα ονόματα που δεν έπρεπε να ακουστούν. Έτσι η υπόθεση Επσταίν μετατράπηκε από κραυγαλέα αποκάλυψη σε ένα ακόμα μάθημα κυνισμού: αν ανήκεις στο σωστό δίκτυο οι νόμοι γίνονται πιο ευέλικτοι.
Η εποχή του Επσταιν είναι η εποχή της διαχείρισης των εντυπώσεων , δεν ζητείται πια δικαιοσύνη αλλά έλεγχος ζημιάς. Δεν αναζητούμε πρότυπα , αλλά λίστες διασύνδεσης . Και δεν σοκαριζόμαστε απλά επιβεβαιωνόμαστε.
Η σύγκριση με τον Αϊνστάιν δεν είναι ρομαντική, είναι σκληρή . Γιατί δείχνει πόσο χαμηλά έχουμε θέσει τον πήχη της δημόσιας ηθικής. Και το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πως φτάσαμε ως εδώ , αλλά πόσο πρόθυμοι είμαστε να αντέχουμε ακόμη…
Δεν μας σοκάρουν πια τα σκάνδαλα αλλά η κανονικότητα. Τους, όταν η ευφυΐα έπαψε να είναι πρότυπο και ισχύς έγινε ασπίδα, η ηθική υποχώρησε σιωπηλά και μαζί της και η εμπιστοσύνη.
